Αρχείο κατηγορίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Ιατρικός τουρισμός στην Ελλάδα: Όταν όλα γίνονται ανάποδα!

Πέρασαν  5 χρόνια για να μείνει στα χαρτιά ο  Ν.4179/2013 και να μην εφαρμοσθεί λόγω της μη έκδοσης των αναγκαίων προεδρικών διαταγμάτων και εγκυκλίων. Και αντί να ρυθμιστούν θέματα του ιατρικού τουρισμού, και ειδικότερα τα θέματα του Μητρώου Παρόχων Ιατρικού Τουρισμού, η Χορήγηση Διακριτικού Σήματος Ιατρικού Τουρισμού, ο τρόπος πιστοποίησης των Παρόχων Ιατρικού Τουρισμού, η ηλεκτρονική καταχώρηση των στοιχείων τους, η κάλυψη των δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ξένων πολιτώναποδεκτών υπηρεσιών ιατρικού τουρισμού , κ.α, ψηφίστηκε ο ν.4582/2018.

Στόχος του νέου πλαισίου είναι να υποστηρίζεται και να τυποποιείται η ανάπτυξη και η προώθηση των ιατρικών-τουριστικών προϊόντων από οποιαδήποτε ένωση φορέων, οργανισμών και επιχειρήσεων που επιθυμεί να προσφέρει το προϊόν σε ενδιαφερόμενους από το εξωτερικό και την Ελλάδα. Πρέπει να διατυπωθούν οι όροι και οι προϋποθέσεις θεμάτων που αφορούν τον ιατρικό τουρισμό, όπως διεθνείς πιστοποιήσεις, ασφαλίσεις αστικής ευθύνης, χορήγηση βίζας, κ.α.

Όπως ειπώθηκε κατά την συζήτηση για την ψήφιση του είναι ένας νόμος

«που περιλαμβάνει πολλές διάσπαρτες ρυθμίσεις με τα κύρια θέματα να παραπέμπονται για ρύθμιση στο μέλλον με υπουργικές αποφάσεις, όπως στα άρθρα 20, 21 και 22.

Σίγουρα δεν διατυπώνει εθνική στρατηγική για τον τουρισμό ούτε διαμορφώνει πολιτικές για ένα βιώσιμο και πολύ υψηλής προστιθέμενης αξίας τουρισμό. Απ’ ό,τι φαίνεται, θα καθυστερήσει να έχει άμεσα θετικές επιπτώσεις γενικότερα στα μεγέθη του τουρισμού».

Ποια είναι όμως τα βασικά σημεία για τον τουρισμό υγείας στο ν.4582/2018;

-Διατυπώθηκε ένας ακόμα ορισμός για τον τουρισμό υγείας και τον ιατρικό τουρισμό ο οποίος ακόμα για μια φορά δεν είναι ίδιος με αυτόν του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) αλλά ένας ορισμός που περιέλαβε πολλά διαφορετικά στοιχεία και μια επιπλέον κατηγορία επαγγελματιών απλά μόνο και μόνο για να τους ικανοποιήσει.

– Δημιουργία ενός νέου ηλεκτρονικού μητρώου το οποίο συνίσταται στον ΕΟΠΥΥ για τους παρόχους υπηρεσιών τουρισμού υγείας, στο οποίο θα καταχωρίζονται συμβεβλημένοι και μη πάροχοι του, ιδίως: α) ασφαλιστικοί πάροχοι υγείας, β) εργαστήρια φυσικοθεραπείας, λογοθεραπείας και εργοθεραπείας, γ) ιδιωτικές κλινικές, δ) δημόσια νοσοκομεία, ε) κέντρα αποκατάστασης και αποθεραπείας, στ) μονάδες ιαματικής θεραπείας, κέντρα ιαματικού τουρισμού – θερμαλισμού,  ζ) κέντρα θαλασσοθεραπείας,  η) κέντρα χρόνιας αιμοκάθαρσης, θ) μονάδες ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και ι) ιατρεία, πολυϊατρεία, οδοντιατρεία και εταιρεία διαγνωστικού εργαστηρίου

Όλα αυτά θα γίνουν με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Τουρισμού, ύστερα από γνώμη του διοικητικού συμβουλίου του ΕΟΠΥΥ, στο οποίο θα καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για την καταχώριση στο ανωτέρω μητρώο, εξειδικεύοντας τις ανωτέρω κατηγορίες φορέων ή προσθέτοντας κατηγορίες νέων παρόχων τουρισμού υγείας και ορίζοντας τα πεδία των πληροφοριών που θα εμπεριέχονται σε αυτό. Τέλος με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Υγείας και Τουρισμού θα καθοριστεί το ύψος του παραβόλου για την καταχώριση των παρόχων υπηρεσιών τουρισμού υγείας στο ανωτέρω μητρώο, η διαδικασία απόδοσης του παραβόλου και κάθε άλλο σχετικό θέμα.

Για να γίνουν όλα τα παραπάνω απαιτούνται τουλάχιστον 2 χρόνια αφού ο διαγωνισμός που προκήρυξε ο ΕΟΠΥΥ απαιτεί να ολοκληρωθούν τα παραδοτέα μέχρι το Μάιο του 2020. Εάν λοιπόν ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός το 2020 αυτό σημαίνει ότι τα στοιχεία θα υποβληθούν από όλους τους παρόχους μετά το τέλος της διαγωνιστικής διαδικασίας. Για μια ακόμα φορά τα πράγματα όχι μόνο γίνονται πάρα πολύ καθυστερημένα αλλά και ανάποδα. Στα πλαίσια της κοινής λογικής πρώτα η πολιτεία εκδίδει την υπουργική απόφαση  ή το προεδρικό διάταγμα και μετά αυτό το ψηφιοποιεί για να γίνονται όλα πιο γρήγορα και με απόλυτη διαφάνεια. Δεν παραδίδει ο προμηθευτής και μετά εκδίδεται η υπουργική απόφαση  ή το προεδρικό διάταγμα σύμφωνα με αυτά που παρέδωσε! Εάν θέλει η πολιτεία στις αρχές του 2021 να είναι έτοιμο το ηλεκτρονικό μητρώο και να περιέχει τα στοιχεία των παρόχων, θα πρέπει σήμερα να εκδώσει την υπουργική απόφαση και οι ανάδοχοι να την ψηφιοποιήσουν (δημιουργήσουν το αναγκαίο πληροφοριακό σύστημα). Με αυτό τον τρόπο το πληροφοριακό σύστημα θα έχει όλα τα απαιτούμενα πεδία που απαιτεί η πολιτεία  και ταυτόχρονα οι πάροχοι θα έχουν τον απαιτούμενο χρόνο να προετοιμαστούν, να τα συγκεντρώσουν και να τα ανεβάσουν άμεσα όταν αυτό δέχεται καταχωρήσεις.

Φαίνεται ότι χάθηκαν τουλάχιστον 8 χρόνια στη γραφειοκρατία για να ορίσουμε το τουρισμό υγείας και να υπάρχει ένα ηλεκτρονικό μητρώο με καταχωρημένους όλους τους ενδιαφερόμενους παρόχους.

Και βέβαια δεν πρέπει να περνάει απαρατήρητο ότι την στιγμή που κάποιοι διαφημίζουν τον τουρισμό υγείας στο εξωτερικό κάποιοι άλλοι, την ίδια στιγμή, αναρωτώνται επισήμως και δημοσίως εάν μας επιτρέπεται να διαφημίζουμε σε άλλες χώρες τη δυνατότητα επεμβάσεων που είναι παράνομες εκεί; (έστω και σαν θέμα ηθικής, έστω και σαν ένα προβληματισμό).

Ο ιατρικός τουρισμός με μια αξιόπιστη ματιά

ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ :ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

 

 

 

Advertisements

Η παρουσία της Amazon στο χώρο της υγείας και η επόμενη μέρα για την Ελλάδα.

Η παρουσία της Amazon στο χώρο της υγείας και η επόμενη μέρα για την Ελλάδα.

Η Amazon συνεχίζοντας την διείσδυση της στον ευρύτερο τομέα των εμπορικών δραστηριοτήτων της ολοκλήρωσε την εξαγορά εκ μέρους της on-line φαρμακευτικής αλυσίδας PillPack.

Η  PillPack είναι ένα φαρμακείο πλήρους εξυπηρέτησης που οργανώνει και παραδίδει τα φάρμακα στους καταναλωτές σε μια συγκεκριμένη ποσότητα που προβλέπεται να λαμβάνουν, σε συγκεκριμένες περιόδους. Η πρωτοπόρος ομάδα της PillPack διαθέτει έναν συνδυασμό βαθιάς εμπειρίας πωλήσεων φαρμακείου και εστίασης στην τεχνολογία.

Η PillPack μπορεί να χρειαστεί να βασιστεί σε γενόσημα πολλών πηγών για κάποιο χρονικό διάστημα προτού να μπορέσει να κερδίσει την τιμολογιακή μόχλευση σε μια παραγωγή φαρμάκων / παρασκευαστές φαρμάκων, τ΄ οποίο προβλέπεται να είναι το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς φαρμάκων.

Η προσπάθεια της Amazon, με την εξαγορά της PillPack, είναι να κερδίσει ένα κομμάτι από τα 560 δισεκατομμύρια δολάρια  των  συνταγογραφούμενων φαρμάκων και αυτό προκαλεί σοβαρές αναταράξεις και προβληματισμό  στον πολύ μεγάλο και συνεχώς αναπτυσσόμενο  κλάδο της φαρμακοβιομηχανίας.

Η Amazon ,αντί της δικής της αποθήκευσης, θα μπορούσε να συνεργαστεί με τους παραγωγούς φαρμάκων (ή τους διανομείς τους) και να τα μεταφέρει απευθείας από τις εγκαταστάσεις τους στον πελάτη. Μερικές φορές αυτός είναι ένας λιγότερο δαπανηρός τρόπος αποστολής αγαθών και συχνά με ταχύτερους χρόνους παράδοσης.

Για αυτό μπορεί να υπάρξουν συνέργειες με φαρμακαποθήκες, ακόμα και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού πρέπει να θεωρείται δεδομένη η επέκταση των πωλήσεων της και εκτός των ΗΠΑ παρόλο τις μεγάλες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει σχετικά με τους νόμους περί διακίνησης φαρμάκων, ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και εκτέλεσης των συνταγών. Αυτά είναι πιο δύσκολο να ξεπεραστούν σε σχέση με την «τοποθέτηση ενός προϊόντος σε ένα καλάθι και τον έλεγχο του έξω.»

Οι πελάτες της υγειονομικής περίθαλψης θέλουν ποιότητα, πρόσβαση στις παραγγελίες τους και την εκτέλεσή τους χωρίς προβλήματα. Η Amazon έχει ισχυρές ικανότητες να ανταποκριθεί στις ατομικές ανάγκες των πελατών της μέσα από τις βασικές δραστηριότητές της. Με την PillPack, η Amazon μπορεί να εμπλακεί γρήγορα στην αγορά της υγειονομικής περίθαλψης, διευκολύνοντας τη διαδικασία εκτέλεσης των συνταγών. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια των δραστηριοτήτων για τα φαρμακεία λιανικής που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν το δίκτυο διανομής της και τη διασύνδεση των πελατών της Amazon.

Και βέβαια δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η Amazon Business είναι μια ξεχωριστή οντότητα εντός της Amazon η οποία ήδη εμπορεύεται προϊόντα υγείας, συμπεριλαμβανομένων ιατρικών ειδών και εξοπλισμού πληροφορικής, σε νοσοκομεία, ολοκληρωμένα δίκτυα διανομής και ιατρεία. Για αυτό προβλέπεται ότι στο εγγύς μέλλον η Amazon θα επεκταθεί και σε άλλες δραστηριότητες υγειονομικής περίθαλψης, όπως η τηλεϊατρική και η ασφάλιση υγείας.
Στη  φαρμακευτική βιομηχανία θα υπάρξουν συνέπειες ως αποτέλεσμα της εισόδου της Amazon. Είναι πιθανό οι εμπλεκόμενοι να πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να ανταγωνιστούν, να αναπτυχθούν και να επιβιώσουν
.

Οι συνομιλίες μεταξύ Humana και Walmart , η προγραμματισμένη από την CVS Health εξαγορά της Aetna αλλά και η πρόσφατη εξαγορά της Amazon, θα μπορούσε να μεταμορφώσει τα μοντέλα τιμολόγησης στη φαρμακοβιομηχανία και να βοηθησει τους καταναλωτές να επιτύχουν καλύτερη ποιότητα υγειονομικής φροντίδας με χαμηλότερο κόστος. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά άτομα με χρόνιες παθήσεις. Αυτός ο πληθυσμός θα επωφεληθεί από τη συντονισμένη παροχή πολλών φαρμάκων με καλύτερη φαρμακευτική προσέγγιση, διαχείριση , βελτιωμένα αποτελέσματα και κόστος.

Όλη αυτή η παγκόσμια κινητικότητα σχετικά με την παραγωγή, διακίνηση και τιμολόγηση φαρμάκων οδηγεί τελευταία μια σειρά φαρμακευτικών εταιρειών στις ΗΠΑ να κάνουν σχέδια για εξαγορές και συγχωνεύσεις. Η διείσδυση της Amazon θα μπορούσε να διευκολύνει ορισμένες από αυτές τις προτεινόμενες συγχωνεύσεις  να λάβουν την έγκριση των ρυθμιστικών αρχών.

Οι νέες αυτές τάσεις της παγκόσμιας αγοράς θα επηρεάσουν και την ελληνική φαρμακοβιομηχανία ,τις φαρμακαποθήκες , τα φαρμακεία και κυρίως τους ίδιους τους ασθενείς.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο SALUS INDEX 2018

Συσκευασία και διακίνηση φαρμάκων. Τι αλλάζει σε 100 ημέρες.

Εφοδιαστική Αλυσίδα και ελλείψεις φαρμάκων: Υπάρχει λύση.

Φαρμακεία: Από το Ναύπλιο στο Διαδίκτυο

Συσκευασία και διακίνηση φαρμάκων. Τι αλλάζει σε 100 ημέρες.

Συσκευασία και διακίνηση φαρμάκων. Τι αλλάζει σε 100 ημέρες.

Σε 100 ημέρες θα υλοποιηθούν οι πιο σημαντικές αλλαγές για την ασφάλεια των ασθενών και την διακίνηση των φαρμάκων. Τίθεται σε  εφαρμογή ο νέος κανονισμός που θα ισχύσει στη Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)  από τις 9 Φεβρουαρίου 2019

Ένα βασικό μέτρο για την αντιμετώπιση της πλαστογραφίας στην ΕΕ και για την προστασία της νόμιμης αλυσίδας εφοδιασμού φαρμάκων είναι ένα σύστημα επαλήθευσης «από άκρο σε άκρο» που θεσπίστηκε με το κανονισμό για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα (FMD). Η επαλήθευση από άκρο σε άκρο είναι ένα σύστημα ελέγχου ταυτότητας φαρμάκων που περιλαμβάνει τα υποχρεωτικά χαρακτηριστικά ασφαλείας και ένα αποθετήριο που αποθηκεύει πληροφορίες για κάθε μεμονωμένο πακέτο.
Οι νέοι κανόνες θα ισχύσουν στην ΕΕ  και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο  από τις 9 Φεβρουαρίου 2019. Από την ημερομηνία αυτή, τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ θα πρέπει να φέρουν ένα μοναδικό αναγνωριστικό (UI) και συσκευή κατά της αλλοίωσης (ATD), σύμφωνα με τον κανονισμό  2016/161 και τον κανονισμό της Επιτροπής (FMD). Το σύστημα αποθετηρίων, το οποίο επί του παρόντος έχει συσταθεί από τα ενδιαφερόμενα μέρη και αποτελείται από μια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων και τις εθνικές βάσεις δεδομένων, θα πρέπει επίσης να τεθεί σε λειτουργία έως τις 9 Φεβρουαρίου 2019.
Οι Κάτοχοι Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ), οι κατασκευαστές, οι χονδρέμποροι και όσοι προμηθεύουν φάρμακα στο κοινό θα πρέπει να σαρώνουν τα φάρμακα σε διάφορα σημεία της αλυσίδας εφοδιασμού για να τα εισαγάγουν στο αποθετήριο, να ελέγξουν την αυθεντικότητά τους και να τα αποσύρουν από τη βάση δεδομένων τη στιγμή της διανομής. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις υποχρεώσεις κάθε φορέα στην αλυσίδα εφοδιασμού περιγράφονται παρακάτω.
Κάτοχοι Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ)
Οι ΚΑΚ είναι υπεύθυνοι για την εξασφάλιση ότι τα φάρμακα που κυκλοφορούν στην αγορά της ΕΕ φέρουν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας (UI και ATD) από τις

9 Φεβρουαρίου 2019. Οι πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά ασφαλείας πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται στην αίτηση άδειας κυκλοφορίας. Για ήδη εγκεκριμένα προϊόντα, η προσθήκη χαρακτηριστικών ασφαλείας στη συσκευασία απαιτεί επικαιροποίηση του φακέλου της άδειας κυκλοφορίας. Αυτή η απόκλιση μπορεί να εισαχθεί ταυτόχρονα με μια άλλη απόκλιση  προκειμένου να μειωθεί το κόστος.
Οι ΚΑΚ πρέπει επίσης να συνάπτουν συμβάσεις με τους Εθνικούς Οργανισμούς Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO , που είναι υπεύθυνοι για τη δημιουργία των εθνικών αποθετηρίων) στα κράτη μέλη όπου διαθέτουν τα προϊόντα τους. Αυτό θα τους επιτρέψει, ή στους κατασκευαστές τους,  να αποθηκεύσουν τα απαιτούμενα δεδομένα στο μοναδικό αναγνωριστικό στο σύστημα αποθετηρίων. Είναι απαραίτητο όλοι οι ενδιαφερόμενοι ΚΑΚ να εγγραφούν στους NMVOs προκειμένου να αποφευχθεί η συμφόρηση και να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στην αγορά. Στο πλαίσιο της σύμβασής τους, οι ΚΑΚ καλούνται να καταβάλλουν αμοιβές στους NMVO.
Οι ΚΑΚ πρέπει επίσης να συνδέονται (onboard) με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Επαλήθευσης Φαρμάκων (EMVO). Το onboard στον EMVO επιτρέπει την κεντρική φόρτωση των δεδομένων αποκλειστικού αναγνωριστικού μέσω του ευρωπαϊκού κόμβου και υπόκειται σε εφάπαξ αμοιβή.
Οι μισοί ΚΑΚ ήδη βρίσκονται στη διαδικασία σύνδεσης με το EMVO. Είναι σημαντικό όλοι οι ΚΑΚ να υποβάλουν τις αιτήσεις τους στους NMVO και τον EMVO εγκαίρως για να εξασφαλίσουν τη συμμόρφωση έως τις 9 Φεβρουαρίου 2019.
Κάτοχοι αδειών παρασκευής και εισαγωγής
Οι παραγωγοί, συμπεριλαμβανομένων των παράλληλων εισαγωγέων, πρέπει να ενημερώσουν τις γραμμές παραγωγής τους για να εξασφαλίσουν ότι τα UI και τα ATD θα τοποθετηθούν σε προϊόντα που διατίθενται προς πώληση ή διανομή από τις 9 Φεβρουαρίου 2019. Από την ημερομηνία αυτή, οι κατασκευαστές πρέπει να τηρούν μητρώα των πράξεων που πραγματοποιούν με τους UI και, μαζί με τον ΚΑΚ, εξασφαλίζουν την αποστολή των δεδομένων UI μέσω του Ευρωπαϊκού κόμβου.
Οι κατασκευαστές πρέπει να είναι έτοιμοι να τοποθετήσουν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας στα προϊόντα τους και να ανεβάσουν το UI το αργότερο στις 9 Φεβρουαρίου 2019.
Οι διανομείς χονδρικής (κάτοχοι άδειας διανομής)
Οι διανομείς χονδρικής, συμπεριλαμβανομένων των παράλληλων διανομέων, πρέπει να ενημερώσουν τα συστήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών τους ώστε να μπορέσουν να συνδεθούν με τα εθνικά αποθετήρια για να επαληθεύσουν και να θέσουν εκτός λειτουργίας μοναδικά αναγνωριστικά στοιχεία από τις 9 Φεβρουαρίου 2019.
Η επαλήθευση της αυθεντικότητας των μοναδικών αναγνωριστικών στοιχείων απαιτείται για όλα τα προϊόντα που παραλαμβάνονται από τους χονδρεμπόρους που δεν είναι ο ΚΑΚ, κατασκευαστής, ή ορίζονται από τον ΚΑΚ. Οποιαδήποτε προϊόντα επιστρέφονται από φαρμακεία ή από άλλο χονδρέμπορο πρέπει επίσης να επαληθεύονται. Οι χονδρέμποροι πρέπει να είναι έτοιμοι να ακυρώσουν τον μοναδικό αναγνωριστικό κωδικό των προϊόντων που προτίθενται να εξαγάγουν εκτός του ΕΟΧ ή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, για λογαριασμό προσώπων που προμηθεύουν φάρμακα στο κοινό.
Άτομα που έχουν εξουσιοδοτηθεί ή έχουν δικαίωμα να προμηθεύουν φάρμακα στο κοινό
Τα φαρμακεία της κοινότητας, τα νοσοκομειακά φαρμακεία και τα ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διασφάλιση της αυθεντικότητας των φαρμάκων που χορηγούνται στους ασθενείς. Τη στιγμή της χορήγησης (φαρμακεία της κοινότητας) ή μετά την παραλαβή φαρμάκων (νοσοκομειακά φαρμακεία ή φαρμακεία, ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης), πρέπει να επαληθεύουν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας και να ακυρώνουν το μοναδικό αναγνωριστικό.
Η επαλήθευση των χαρακτηριστικών ασφαλείας και η ακύρωση των μοναδικών αναγνωριστικών απαιτούν την αγορά σαρωτών για την ανάγνωση του μοναδικού αναγνωριστικού και την αναβάθμιση του λογισμικού για σύνδεση στο σύστημα αποθετηρίων. Λόγω των μεγάλων όγκων φαρμάκων που χειρίζονται, τα νοσοκομειακά φαρμακεία θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν ότι είναι σε θέση να ελέγξουν γρήγορα και αποτελεσματικά μεμονωμένα πακέτα από τις 9 Φεβρουαρίου 2019.
Πάροχοι λογισμικού
Οι πάροχοι λογισμικού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επικαιροποίηση των συστημάτων πληροφορικής που χρησιμοποιούνται από τα φαρμακεία της κοινότητας, τα νοσοκομειακά φαρμακεία, τα ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης και άλλους παράγοντες στην αλυσίδα εφοδιασμού. Τα συστήματα πρέπει να είναι λειτουργικά έως τις 9 Φεβρουαρίου 2019 και πρέπει να διατεθεί επαρκής χρόνος για δοκιμές και πιλοτικά.
Νομικές υποχρεώσεις και κυρώσεις
Με στόχο την προστασία των ασθενών, η οδηγία για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα και ο εξουσιοδοτικός κανονισμός της Επιτροπής προβλέπουν νομικές υποχρεώσεις που θα ισχύσουν από τις 9 Φεβρουαρίου 2019. Η μη συμμόρφωση με τις προαναφερόμενες απαιτήσεις συνιστά παραβίαση της νομοθεσίας της ΕΕ. Μια τέτοια παραβίαση τιμωρείται με κυρώσεις σύμφωνα με τη νομοθεσία των κρατών μελών.
Είναι σημαντικό όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να ενεργήσουν τώρα για να εξασφαλίσουν τη συμμόρφωση με τους νέους κανόνες, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει επαρκής χρόνος για την προετοιμασία.

[Τα παραπάνω αποτελούν την μετάφραση της επιστολής (10/2018) της Κομισιόν στα ενδιαφερόμενα μέρη για την εφαρμογή του κανονισμού 62/2011 από τις 9 Φεβρουαρίου 2019].

Σε όλη την ΕΕ λοιπόν μετράνε τις τελευταίες 100 ημέρες με ακρίβεια δευτερολέπτου(!) για την εφαρμογή του. Όλες οι χώρες , πλην Ιταλίας και Ελλάδος είναι πλέον έτοιμες και έχουν συστήσει το εθνικό τους NMVO ανακοινώνοντας τα κόστη λειτουργίας και τα κόστη εγγραφής των ΚΑΚ σε αυτούς.

Η υπερβολική και αυθαίρετη εκτίμηση χωρίς πραγματικά δεδομένα που είχαν κάνει κάποιοι για τα κόστη αποθάρρυναν τους εταίρους του ελληνικού NMVO να προχωρήσουν στην ίδρυση του. Δυστυχώς αυτή η  κακή παρακαταθήκη πρέπει τώρα να πληρωθεί πολύ ακριβά δημιουργώντας προβλήματα στις εξαγωγές από το Φεβρουάριο του 2019.

Η σχετική συζήτηση  για τη  δημιουργία του ελληνικού NMVO, θα απαιτήσει μεγάλο χρονικό διάστημα για να αποφασιστεί ποιος από τους πέντε end-to-end εταίρους θα καταβάλει το κόστος και σε ποιο ποσοστό για τα διαφορετικά στάδια  της εφοδιαστικής αλυσίδας. Όπως όμως αναγράφεται και παραπάνω, άπαντα είναι κοστολογημένα, διάφανα και ευδιάκριτα.

ΕΥΔΙΑΚΡΙΤΑ ΠΛΕΟΝ ΤΑ ΚΟΣΤΗ ΣΤΟΥΣ NMVO

Προβληματισμοί γύρω από τον κανονισμό για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα και την λειτουργία του NMVO.

Η ανάγκη ίδρυσης ενός Εθνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO). στην Ελλάδα

Serialisation: Σχέσεις CMOs και επωνύμων εταιρειών. Τι πρέπει να γίνει.

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Προκλήσεις και εμπόδια.

ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ψευδεπίγραφα Φάρμακα ΙΙ

 

Μελέτες, NMVO και εξαγωγές: Τι έγινε , τι δεν έγινε και τι πρέπει να γίνει.

Πέρασαν 2 χρόνια ακριβώς από την παρουσίαση της  μελέτης που πραγματοποίησε μεγάλη συμβουλευτική  εταιρεία για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας.

Όπως κάθε μελέτη που συντάσσεται από μια μεγάλη εταιρεία είχε την αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας ,τις διεθνείς τάσεις και πρακτικές ,ανάλυση SWOT και κατέληγε στην εθνική στρατηγική για την παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων μαζί με τις αντίστοιχες προτάσεις για την υλοποίηση της.

Είχε αναλυθεί και είχε επισημανθεί, από εδώ, ότι στην προσεκτική ανάγνωση της θα έπρεπε να λείψει παντελώς ο συναισθηματισμός αλλά και η υπέρμετρη φιλοδοξία και ότι επιβαλλόταν να δει κανείς τα θετικά στοιχεία της μελέτης αλλά κυρίως να σταθεί περισσότερο στα αρνητικά. Αυτά που εμποδίζουν την ανάπτυξη, κάνουν μη ανταγωνιστική την παραγωγή φαρμάκου στην Ελλάδα και απαγορεύουν τις εξαγωγές!

Σήμερα, οι ελληνικές φαρμακευτικές επιχειρήσεις εξάγουν σε 139 χώρες και όχι σε 85 όπως πολλοί ισχυρίζονται. Πρέπει όμως να δει κανείς πόσες και ποιες εταιρείες εξάγουν και αν αυτές ακολουθούν το νόμο Pareto (80/20).Το 99% των εξαγωγών καλύπτουν χώρες που άμεσα ή το αργότερο μέχρι το 2019 θα έχουν υιοθετήσει τον νέο κανονισμό για τα ψευδεπίγραφα.

Εάν δεν εφαρμοστεί έγκαιρα ο κανονισμός για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα δεν θα μπορούν  να γίνουν εξαγωγές σε χώρες της Ε.Ε, των ΗΠΑ, του Καναδά και της Αυστραλίας που θα εφαρμόζουν τον κανονισμό ή απαιτούν ήδη πολύ αυστηρούς κανόνες επικύρωσης και επαλήθευσης.

Σε όλη την Ε.Ε μετράνε τις ημέρες (145) με ακρίβεια δευτερολέπτου(!) για την εφαρμογή του. Όλες οι χώρες , πλην Ιταλίας είναι πλέον έτοιμες και έχουν συστήσει το εθνικό τους NMVO ανακοινώνοντας τα κόστη λειτουργίας και τα κόστη εγγραφής των κατόχων άδειας κυκλοφορίας (ΚΑΚ).

Στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 2017, λόγω και της παράτασης που είχε δοθεί, έγινε μια μελέτη από κάποιους εκ των ενδιαφερομένων μερών για τη σύσταση και λειτουργία του ελληνικού NMVO.

Σε αυτήν, κάποιοι και χωρίς πραγματικά δεδομένα, είχαν κάνει μια υπερβολική και αυθαίρετη εκτίμηση για τα κόστη αποθαρρύνοντας τους εταίρους του ελληνικού NMVO να προχωρήσουν στην ίδρυση του. Δυστυχώς άφησαν κακή παρακαταθήκη που τώρα πρέπει να πληρωθεί πολύ ακριβά δημιουργώντας προβλήματα στις εξαγωγές από το Φεβρουάριο του 2019.

Αλλά ακόμα και σήμερα εάν αποφασιζόταν να δημιουργηθεί ο ελληνικός NMVO, θα περνούσε μεγάλο χρονικό διάστημα για να αποφασιστεί ποιος από τους πέντε end-to-end εταίρους θα καταβάλει το κόστος και σε ποιο ποσοστό για τα διαφορετικά στάδια  της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Μέχρι λοιπόν να συσταθεί ο ελληνικός NMVO, οι ΚΑΚ πρέπει να συνάπτουν σύμβαση σε εθνικό επίπεδο κάθε χώρας που κάνουν εξαγωγή. Αν το κόστος κάποτε ήταν υψηλό σήμερα θεωρείται δυσθεώρητο γιατί το ισχύον μοντέλο αμοιβής εξαρτάται από τον κάθε NMVO, ο οποίος έχει ένα ξεχωριστό μοντέλο αμοιβής. Όμως και  το κόστος εγγραφής και τα ετήσια τέλη λειτουργίας σε κάθε μια χώρα ποικίλουν σημαντικά.

Στην προαναφερθείσα μελέτη , ο 2ος πυλώνας που  αναφερόταν στην ανάπτυξη των εξαγωγικών δραστηριοτήτων, είχε σαν στόχο την εκπόνηση στοχευμένων μελετών για τη διείσδυση σε νέες αγορές βάσει των ειδικών αναγκών κάθε αγοράς και δράσεις υποστήριξης της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων.

Τι νόημα λοιπόν έχει να κάνει η πολιτεία και οι εταιρείες, μελέτες, υπηρεσίες μάρκετινγκ, έρευνες αγοράς ,τρόπους διείσδυσης στις αγορές εξωτερικού και πολλά άλλα, με τεράστιο κόστος, προκειμένου να βρεθούν αγοραστές στο εξωτερικό, όταν δεν θα μπορεί το προϊόν τους να εξαχθεί γιατί πλέον θα πρέπει να καταβάλει επιπλέον πόρους όσο και προσπάθεια για να παραμείνουν στις ήδη υπάρχουσες αγορές.

Εάν δεν υπήρχε το επιχειρηματικό πνεύμα, η επιχειρηματική έμπνευση, το επιχειρηματικό ρίσκο και  η επιχειρηματική καινοτομία στην εγχώρια φαρμακοβιομηχανία τα πράγματα θα ήταν πάρα πολύ δύσκολα. Ακόμα και η σπάνια περίπτωση  2-3 εξαιρετικών ελληνικών επιχειρήσεων που αυξάνουν τις εξαγωγές τους κάθε χρόνο θα βρεθούν σε πολύ δύσκολη θέση για να τις διατηρήσουν!

Υπάρχει λίγος χρόνος ακόμα εάν πραγματικά κάποιοι επιθυμούν να υπάρχουν εξαγωγές φαρμάκων σε άλλες χώρες αρκεί να υπάρχει σωστή πληροφόρηση, με αληθινά στοιχεία όσον αφορά τα κόστη, τον επιμερισμό τους και κυρίως  την αναγκαιότητά της σύστασης και λειτουργίας του ελληνικού NMVO.

Εάν δεν αξιοποιηθεί αυτός ο ελάχιστος χρόνος οι εξαγωγές φαρμάκων το 2019 θα μειωθούν τουλάχιστον κατά 20%, χωρίς σε αυτές να συμπεριλαμβάνονται και οι παράλληλες εξαγωγές. Μαζί με αυτές, προβλέπεται η μείωση θα ξεπεράσει το 40%!

ΜΕΛΕΤΕΣ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Εξαγωγές φαρμάκων: Προσεγγίζοντας την αλήθεια II

ΕΥΔΙΑΚΡΙΤΑ ΠΛΕΟΝ ΤΑ ΚΟΣΤΗ ΣΤΟΥΣ NMVO

Προβληματισμοί γύρω από τον κανονισμό για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα και την λειτουργία του NMVO.

Η ανάγκη ίδρυσης ενός Εθνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO). στην Ελλάδα

Serialisation: Σχέσεις CMOs και επωνύμων εταιρειών. Τι πρέπει να γίνει.

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Προκλήσεις και εμπόδια.

ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΤΗΣ

ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΗ Η ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ?

 

Όταν η ανάπτυξη στην Ελλάδα ακόμα προσπαθεί να ερμηνευτεί!

Ο όρος ανάπτυξη στα οικονομικά αναφέρεται στην αύξηση της πραγματικής παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών σε μία οικονομία με την πάροδο του χρόνου. Κατά σύμβαση, ως μέτρο ή δείκτης της ανάπτυξης ορίζεται ο μακροχρόνιος μέσος ποσοστιαίος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (ΑΕΠ). Ο δείκτης αυτός υπολογίζεται σε πραγματικούς όρους, δηλαδή διορθωμένους ως προς τον πληθωρισμό, και όχι σε ονομαστικούς όρους. Η ανάπτυξη αναφέρεται στη μακροχρόνια τάση (δεκαετίες, αιώνες) και όχι στη βραχυχρόνια διακύμανση (τρίμηνα, εξάμηνα, έτη) του παραγόμενου προϊόντος.

Ορισμένες φορές υπάρχει σύγχυση σχετικά με τη χρησιμοποιούμενη στα ελληνικά ορολογία. Τούτο διότι στην ελληνική βιβλιογραφία χρησιμοποιείται ο όρος «οικονομική ανάπτυξη» σε αντιστοιχία με τον αγγλικό όρο economic growth, αλλά επίσης χρησιμοποιείται ο όρος «ανάπτυξη» σε αντιστοιχία με τον αγγλικό όρο development economics. Τα αντικείμενα των δύο αυτών πεδίων μελέτης διαφέρουν.

Υπό αυτή την πιο ακριβή έννοια, μεγέθυνση είναι ο μακροχρόνιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ, ενώ ως ανάπτυξη ορίζεται η αύξηση – σε κάποια χρονική περίοδο – της οικονομικής ευημερίας που απολαμβάνει ο λαός μιας χώρας.

Τα παραπάνω  αναφέρονται στον ορισμό της ανάπτυξης στο Wikipedia!

Σαν ανάπτυξη του τουρισμού στην Ελλάδα θεωρείται δεδομένο ότι θα έρθουν εκατομμύρια τουρίστες γιατί έχουμε καλές θάλασσες και πολύ ήλιο! Δεν λαμβάνουμε υπ’οψιν τις διεθνείς συγκυρίες (πολέμους, επικινδυνότητα σε άλλες χώρες, υψηλό κόστος ,κ.α) και όταν εκείνοι έρχονται νομίζουμε ότι είναι από τις προωθητικές ενέργειες που έγιναν το προηγούμενο χρονικό διάστημα! Το πιστεύουμε, πανηγυρίζουμε εφησυχάζουμε, προσφέρουμε κακή ποιότητα υπηρεσιών, ανεβάζουμε πάρα πολύ υψηλά τις τιμές των παρεχομένων υπηρεσιών, δεν προσελκύουμε υψηλής ποιότητας τουρισμό και όταν αλλάξουν τα δεδομένα γύρω μας ,τότε εμείς κάνουμε ότι ψάχνουμε να βρούμε τα αίτια και αυτούς που μας έκαναν κακό. Δεν φανταζόμαστε ότι οι πόλεμοι κάποτε τελειώνουν, τα νομίσματα υποτιμώνται κάνοντας ελκυστικές τις χώρες στις οποίες αυτό συμβαίνει και ότι πάντα θα υπάρχουν οδηγίες- κατευθύνσεις από τουριστικά πρακτορεία και χώρες για το που θα κατευθυνθούν οι τουρίστες-πολίτες τους. Έτσι τα έσοδα ανά τουρίστα φαίνεται να μειώνονται όπως και ο αριθμός των κρουαζιερόπλοιων και των τουριστών που μεταφέρουν, αντίστοιχα και τα έσοδα που προκύπτουν στο τέλος της χρονιάς για την Ελλάδα.

Εμείς όμως την ίδια ώρα μιλάμε για την αύξηση του ιατρικού τουρισμού και των εσόδων από αυτόν. Πως όμως? Με ποιον πραγματικά οδικό χάρτη; Προσπαθούμε να εφαρμόσουμε έναν νόμο από το 2013 χωρίς καμμία επιτυχία και τώρα βρισκόμαστε στην διαβούλευση ενός νέου.

Δυστυχώς στην Ελλάδα η ανάπτυξη έχει σχέση  ΜΟΝΟ με τη στατιστική και ότι Κάποιος μας χρωστάει. Συγκρινόμαστε με κάποια χώρα (όποια μας εξυπηρετεί κάθε φορά) και κάνουμε την σύγκριση και την αναγωγή με βάση το πληθυσμό (π.χ το Βέλγιο για τις κ.μ)

Και θεωρούμε ΔΕΔΟΜΕΝΟ ότι μπορούμε να έχουμε και εμείς τα ίδια έσοδα. Έτσι ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ και πάντα πίσω από τις εξελίξεις. Μόνο και μόνο γιατί έχουμε τον ίδιο πληθυσμό. Δεν κάνουμε την δική μας ανασκόπηση όπως έκαναν και εκείνοι 20 χρόνια πριν για να δουν σε ποιο σημείο είναι , που πρόκειται να πάνε , με ποιο τρόπο  και πως συστρατεύθηκαν όλοι στο κοινό εθνικό σκοπό τους.

Σε μια μελέτη όπου αναφέρεται στο γιατί η Ουγγαρία είναι ο κύριος προορισμός οδοντιατρικού τουρισμού , περιγράφεται πως ξεκίνησαν από το 1990 (!!) για να φτάσουν μέχρι εδώ σήμερα. Βασικά βρήκαν τι δεν έκαναν σωστά, πόσο αυξήθηκαν οι οδοντίατροι στη χώρα τους και θα έμεναν αρκετοί άνεργοι , ποιες χώρες ήταν δίπλα τους που θα μπορούσαν να τις εκμεταλλευτούν και να προσελκύσουν τους κατοίκους τους εκεί για οδοντιατρική περίθαλψη, με βάση τα  υψηλά πρότυπα που οι ίδιοι είχαν θέσει. Στην Ελλάδα έχει γίνει κάτι τέτοιο ή απλά εξαγγέλλουν όλοι πόσα θα είναι τα έσοδα σε 2-3 χρόνια, εκτιμώντας τα σε εκατοντάδες εκατομμύρια; Ακόμα και στους ορισμούς δεν τα πάμε καλά αφού σε πρόσφατη διαβούλευση του σχεδίου νόμου για τον ιατρικό τουρισμό κάθε μια επαγγελματική ομάδα δίνει το δικό της ορισμό!! Σίγουρα για αυτές δεν αρκούν αυτοί των διεθνών οργανισμών (π.χ Π.Ο.Υ) αλλά αυτοί των δικών τους κλειστών ομάδων συμφερόντων!

Ο κόσμος και οι οικονομικές συνθήκες αλλάζουν κάθε μέρα παγκοσμίως. Δασμοί, εθνικές πολιτικές και οικονομικά συμφέροντα αλλάζουν τα δεδομένα συνεχώς. Εμείς όμως νομοθετούμε με διαφορά 2-4 ετών και με πολλά κενά για να μπορέσει κάποιος να αποφασίσει να επενδύσει. Και όταν επενδύσει αλλάζει ο νόμος και τα δεδομένα οδηγώντας σε αδιέξοδο και στο λογικότερο που είναι η φυγή από την Ελλάδα.

Όπως γράφτηκε πρόσφατα σε έγκριτη εφημερίδα είναι «απαγοητευτικά τα στοιχεία για τη διενέργεια κλινικών μελετών στην Ελλάδα που προκύπτουν από την πρόσφατη δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης της EFPIA, της Ευρωπαϊκής Ένωσης Φαρμακευτικών  Επιχειρήσεων Έρευνας. Ειδικότερα, ενώ με βάση τα επίσημα στοιχεία στην Ελλάδα το 2014 οι επενδύσεις σε R&D ήταν στα 80 εκατ. ευρώ (πρακτικά μιλάμε για επενδύσεις σε κλινικές μελέτες) και ο στόχος ήταν ο τριπλασιασμός αυτών, τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν πως η πορεία ήταν τελείως αντίθετη και για το 2015 οι επενδύσεις σε R&D έπεσαν κατακόρυφα στα 42 εκατ. ευρώ». Ήταν αναμενόμενο αφού δεν είχε ληφθεί υπόψιν το ευρωπαϊκό και διεθνές κανονιστικό πλαίσιο ταυτόχρονα όμως με τον ανταγωνισμό και τις συνεργασίες που έπρεπε να συναφθούν. Στην Ελλάδα εκδόθηκε μια υπουργική απόφαση (59676/2016), που προσπάθησε να ενσωματώσει κάποια δεδομένα από τον νεο ευρωπαϊκό κανονισμό (536/2014) και να διεκπεραιώσει κάποιες παλιές εκκρεμότητες του Π.Δ 390/2013. Ακόμα όμως και αυτά δεν υλοποιήθηκαν όλα και όπως επιβαλλόταν με αποτέλεσμα να παραμείνουν καθηλωμένες οι κ.μ στα ίδια επίπεδα και με τα μισά έσοδα όπως αναφέρθηκε παραπάνω (ίσως για πρώτη φορά να γράφονται και τα πραγματικά έσοδα). Σ’ ένα πραγματικά όπως αποδεικνύεται αχαρτογράφητο πεδίο στην Ελλάδα, στο εξωτερικό οι εταιρείες κάνουν μέχρι RFI και RFP για να βρουν τον σωστό CRO στη σωστή τιμή, ο οποίος θα πρέπει ν’ απαντήσει σε 5-6 ημέρες και να δώσει την προσφορά του! Δυστυχώς στην Ελλάδα τα βήματα γίνονται πάντα καθυστερημένα και όταν τελικά γίνονται είναι ελλειπή.

Ποιες είναι όμως οι προκλήσεις για να πραγματοποιηθεί μια κ.μ? Από πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε ,είναι η προσέλκυση των ασθενών σε σημαντικό ποσοστό (76%), η έγκαιρη παράδοση (48%) και η έγκαιρη έναρξη της κ.μ (44%). Τι ισχύει ακριβώς στην Ελλάδα; Ακόμα και εάν έχουμε κ.μ, πως θα προσελκύσουμε τους ασθενείς που είναι ο πιο σημαντικός κρίκος αυτής της αλυσίδας;

Ούτε αυτό έχει διευθετηθεί στην πραγματικότητα! Όμως θέλαμε να φτάσουμε στα 2 δισ. ευρώ ετησίως! Εάν θέλουμε να γίνουμε Γερμανία θα πρέπει να δούμε και να διαβάσουμε  τις ελκυστικές φράσεις σε πολλές διαδικτυακές πύλες, που προσφέρουν ευκαιρίες για εργασία και διαφημίζουν τη συμμετοχή σε κ.μ φαρμάκων. Οι προσφορές αυτές απευθύνονται συχνά σε φοιτητές ή σε ελεύθερους επαγγελματίες

Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι πάνω από  700.000 Βρετανοί συμμετείχαν σε κλινικές μελέτες, που χρηματοδότησαν οι διεθνείς φαρμακοβιομηχανίες και ότι εκτός από το ευνοϊκό πλαίσιο οι Βρετανοί ασθενείς συμβάλλουν στην ανάπτυξη των κ.μ, καθώς επιδιώκουν τη συμμετοχή τους σε αυτές

Σε έρευνα που έγινε μεταξύ αυτών  που συμμετείχαν σε κάποια κ.μ, έδειξε ότι το 89,6% ήταν ικανοποιημένοι και το 86% θα συμμετείχε ξανά σε κ.μ εάν υπήρχε η δυνατότητα.

Θα πρέπει να δίνεται κάθε χρόνο ο αριθμός των κ.μ, οι τροποποιήσεις τους, ο προϋπολογισμός τους, ο απολογισμός τους, ο αριθμός των νοσοκομείων στα οποία έγιναν ,  πόσες από αυτές είναι σε εξέλιξη και πόσες ολοκληρώθηκαν.

Ας σταματήσει η επίκληση επιχειρημάτων όπως ότι «στην Ελλάδα κανένας μηχανισμός ή οργάνωση νοσοκομείου δεν υποστηρίζει, στον βαθμό που πρέπει, τη διεξαγωγή κ.μ. Επίσης η έλλειψη μηχανογράφησης των νοσοκομείων, η αδυναμία κοστολόγησης ιατρικών πράξεων και εξετάσεων και οι περιορισμένες λογιστικές δυνατότητες (έλλειψη διπλογραφικού συστήματος και αναλυτικής λογιστικής), είναι μόνο μερικά από τα προβλήματα που οδηγούν σε τεράστιες καθυστερήσεις στη διεξαγωγή των κ.μ» γιατί όλα αυτά είναι λυμένα. Η λογιστική τακτοποίηση μπορεί να γίνει όπως έχει γραφεί αναλυτικά.  Οι ιατρικές πράξεις και οι εξετάσεις είναι κοστολογημένες μια προς μια. Ως προς τι η επίκληση τέτοιων τετριμμένων και μη πραγματικών δικαιολογιών και η αναμονή έκδοσης νέας υπουργικής απόφασης που θα τα καθορίζει?

Η ανάπτυξη δεν έρχεται με επίκληση προφάσεων και αναγωγές δεδομένων. Έρχεται με συστηματική προσέγγιση και ρεαλιστική ανάλυση των δεδομένων έτσι ώστε να εξαχθούν τ΄ απαιτούμενα ,πραγματικά συμπεράσματα για το σχεδιασμό και την υλοποίηση των μελλοντικών ενεργειών.

Προβληματισμοί γύρω από τον κανονισμό για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα και την λειτουργία του NMVO.

Προβληματισμοί γύρω από τον κανονισμό για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα και την λειτουργία του NMVO.

Πλησιάζοντας προς το Φεβρουάριο του 2019 για την εφαρμογή του κανονισμού για τα ψευδεπίγραφα φάρμακα γίνονται όλο και πιο γνωστά και αναλυτικά οι διαδικασίες και τα κόστη δημιουργίας και λειτουργίας των EMVO  και NMVO.

Το κόστος για τη δημιουργία του EMVO έφτασε περίπου τα 90 εκατ. ευρώ και σε αυτό το ύψος εκτιμάται και το ετήσιο κόστος λειτουργίας του. Το κόστος αυτό επιμερίζεται ανά χώρα ανάλογα με τον αριθμό των εταιρειών και τον όγκο των δεδομένων. Για την Ελλάδα εκτιμάται κοντά στο 1,5 εκατ. ευρώ. Ένα κόστος το οποίο είναι περίπου το ίδιο με αυτό που δαπανάται ήδη σήμερα από την πολιτεία για τον ισχύοντα  έλεγχο των ψευδεπίγραφων. Άρα δεν φαίνεται να αποτελεί ένα σοβαρό εμπόδιο το οικονομικό μέρος αλλά το θεσμικό και οι διαδικασίες που απαιτούνται να γίνουν έγκαιρα, με συγκεκριμένες προδιαγραφές και στόχους.

Τα εθνικά συστήματα επαλήθευσης των φαρμάκων (NMVS) πρέπει να εφαρμοστούν από κάθε ευρωπαϊκή χώρα μέσω του εθνικού οργανισμού επαλήθευσης φαρμάκων τους. Για αυτό περίπου 23 χώρες έχουν εισέλθει στη φάση υλοποίησης , με 5 από αυτές να έχουν ανακοινώσει την ένταξή τους στο EU Hub Production (Γερμανία, Δανία, Ιρλανδία, Σλοβακία και Σουηδία), με 11 από αυτές τις χώρες να ξεκινούν την υλοποίηση του NMVO και να είναι έτοιμες μέχρι τον Ιούλιο του 2018. Μέσα σε αυτές συμπεριλαμβάνεται και το Βέλγιο  μια από τις 3 χώρες που είχαν πάρει παράταση μέχρι το 2025 (όπως και η Ελλάδα).

Κάποιοι Κάτοχοι  Άδειας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) έχουν καθυστερήσει να συμμορφωθούν με το νέο κανονισμό και αυτό εγείρει ανησυχίες ότι θα μπορούσαν να προκύψουν σημεία συμφόρησης, τα οποία θα μπορούσαν να εξελίσσονται σε μειωμένη πρόσβαση στα φάρμακα των ευρωπαίων πολιτών εάν δεν  καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια από μέρους τους.

Σύμφωνα με τους έγκυρους υπολογισμούς στην Ευρώπη υπάρχουν περίπου 1500 εργοστάσια παραγωγής φαρμάκων, που παράγουν σε περίπου 10.000 γραμμές.

Επειδή το κόστος φαίνεται να είναι υψηλό , οι εμπειρογνώμονες υπενθυμίζουν στους ενδιαφερόμενους σαν κίνητρο ότι  χάνονται δισεκατομμύρια ευρώ από τα ετήσια έσοδα τους λόγω των παραποιημένων φαρμάκων.

Η έλλειψη εναρμόνισης των κανονιστικών απαιτήσεων μεταξύ των κρατών σε όλο τον κόσμο περιπλέκει σε μεγάλο βαθμό τη διανομή προϊόντων για τις παγκόσμιες φαρμακευτικές εταιρείες. Υπάρχουν περισσότερες από 65 νομοθεσίες για τις φαρμακευτικές εταιρείες είτε έχουν τεθεί σε εφαρμογή είτε έχουν πλησιάσει προθεσμίες σχετικά με τα παραποιημένα φάρμακα και την ανιχνευσιμότητα.

Το σύστημα αποθετηρίων, το οποίο θα περιέχει τις πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά ασφαλείας δημιουργείται και διευθύνεται από μη κερδοσκοπική νομική οντότητα ή μη κερδοσκοπικές νομικές οντότητες που έχουν συσταθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από παρασκευαστές και κατόχους αδειών κυκλοφορίας φαρμάκων που φέρουν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας.

Για τη δημιουργία του συστήματος αποθετηρίων, η νομική οντότητα ή οι νομικές οντότητες συμβουλεύονται τουλάχιστον τους χονδρεμπόρους, τα πρόσωπα που έχουν άδεια ή είναι εξουσιοδοτημένα να διαθέτουν φάρμακα στο κοινό και τις σχετικές αρμόδιες εθνικές αρχές. Αυτό θα πρέπει να είναι πλήρως διαλειτουργικό με τα άλλα αποθετήρια που συνθέτουν το σύστημα αποθετηρίων (ως διαλειτουργικότητα νοείται η πλήρης λειτουργική ενοποίηση των αποθετηρίων και η μεταξύ τους ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων, ανεξάρτητα από τον πάροχο υπηρεσιών που χρησιμοποιείται).

Επίσης θα πρέπει να καθίσταται δυνατή η αξιόπιστη ηλεκτρονική ταυτοποίηση και επαλήθευση της γνησιότητας μεμονωμένων συσκευασιών φαρμάκων από τους παρασκευαστές, τους χονδρεμπόρους και τα πρόσωπα που έχουν άδεια ή είναι εξουσιοδοτημένα να διαθέτουν φάρμακα στο κοινό, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού.

Η σύσταση και η λειτουργία ενός NMVO φαίνεται να καθίσταται πλέον αναγκαία στην Ελλάδα αφού πλέον είναι σχεδόν σίγουρο  ότι η εγγραφή στον NMVO μιας άλλης χώρας (προκειμένου να ξεπεραστεί η μη ύπαρξη του στην Ελλάδα) εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους τόσο λειτουργικούς όσο και οικονομικούς στην ελληνική φαρμακοβιομηχανία αφού θα πρέπει να καταβάλλονται τέλη εισόδου σε κάθε έναν NMVO στον οποίο θα εξάγεται ένα φάρμακο τους.

Η ανάγκη ίδρυσης ενός Εθνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO). στην Ελλάδα

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Προκλήσεις και εμπόδια.

Εξαγωγές φαρμάκων: Προσεγγίζοντας την αλήθεια II

Serialisation: Σχέσεις CMOs και επωνύμων εταιρειών. Τι πρέπει να γίνει.

ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ψευδεπίγραφα Φάρμακα ΙΙ

ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΗ Η ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ?

Η ανάγκη ίδρυσης ενός Εθνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO). στην Ελλάδα

Η ανάγκη ίδρυσης ενός Εθνικού Οργανισμού Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO).
στην Ελλάδα

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία είναι γνωστό ότι αποτελεί το βασικό πυλώνα ανάπτυξης της Ελλάδος και στην πραγματικότητα είναι ο πρώτος εξαγωγικός κλάδος της ελληνικής οικονομίας δημιουργώντας μια σημαντική εγχώρια προστιθέμενη αξία και συμβάλλοντας τα μέγιστα στην οικονομία και την απασχόληση στη χώρα μας.

Οι ελληνικές φαρμακευτικές επιχειρήσεις είναι γνωστό ότι εξάγουν σε 139 χώρες.

Το 99% των εξαγωγών τους καλύπτει χώρες που άμεσα ή το αργότερο μέχρι το 2019 θα έχουν υιοθετήσει τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό (161/2016 της Ε.Ε). Η  Ελλάδα ζήτησε και πήρε παράταση για την εφαρμογή του κανονισμού αυτού μέχρι το 2021.

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός έθεσε το πλαίσιο για την πρόληψη της εισόδου ψευδεπίγραφων φαρμάκων στη νόμιμη αλυσίδα εφοδιασμού και η  εφαρμογή του απαιτεί μια end-to-end επαλήθευση, παρακολούθηση και εντοπισμό των φαρμάκων γεγονός που συνεπάγεται διαφορετικές ευθύνες-υποχρεώσεις για τα διαφορετικά στάδια  της εφοδιαστικής αλυσίδας. Τα στάδια αυτά είναι:

  • Παραγωγοί φαρμάκων
  • Έμποροι Παράλληλης Διακίνησης (ή σε περίπτωση επανασυσκευασίας ή επανασήμανσης)
  • Αντιπρόσωποι-Χονδρέμποροι
  • Φαρμακεία
  • Πολιτεία

Όπως φαίνεται και από το σχήμα παρακάτω στην λήψη της απόφασης συμμετείχαν όλοι οι εμπλεκόμενοι στην παραγωγή και διακίνηση του φαρμάκου. Όποιες λοιπόν ενστάσεις, ως προς την λειτουργία και το κόστος του, τίθενται σήμερα στην Ελλάδα δεν μπορούν να έχουν κάποιο αντίκρισμα ή πιθανή συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

k2

Πηγή:EMVO European Medicines Verification System 2017

Η ποικιλία των νόμων και των προτύπων στην παγκόσμια φαρμακευτική αγορά απαιτεί διαφορετικές πληροφορίες serialization για διαφορετικές χώρες. Αυτές οι πληροφορίες είναι πιθανό να περιλαμβάνουν αρκετά από τα παρακάτω:

  • Συνεπείς αποδείξεις προέλευσης σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού, από τον κατασκευαστή μέχρι να παραδοθούν τα φάρμακα στους ασθενείς
  • Λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε εταιρεία (π.χ. όνομα, διεύθυνση, ημερομηνία παραγωγής, αριθμός παρτίδας) πιστοποίηση των συνταγογραφούμενων φαρμάκων
  • Ονομασία του συνταγογραφούμενου φαρμάκου, ποσότητα, μορφή, ισχύ και δοσολογία
  • Ημερομηνία κάθε συναλλαγής στην αλυσίδα διανομής
  • Αριθμός τιμολογίου πωλήσεων κάθε συναλλαγής
  • Αριθμός πακέτων σε κάθε συναλλαγή
  • Αριθμοί παρτίδας / μερίδας και ημερομηνία λήξης
  • Πλήρεις πληροφορίες αποστολής
  • Δήλωση ορθότητας και αλήθειας των πληροφοριών σε κάθε στάδιο, κ.ά.

Η συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ μεγάλων φαρμακευτικών βιομηχανιών και των CMOs , θα επιβαρύνει τους δεύτερους οποίοι θα επωμισθούν κυρίως το κόστος αυτών των σημαντικών αλλαγών και μάλιστα άμεσα.

Κάθε ευρωπαϊκή χώρα (της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της Ελβετίας) πρέπει να εφαρμόσει ένα Εθνικό Σύστημα Επαλήθευσης των Φαρμάκων (NMVS) το οποίο θα συσταθεί και θα διαχειρίζεται ένας Εθνικός Οργανισμός Επαλήθευσης Φαρμάκων (NMVO).
Ο κύριος σκοπός του NMVS είναι να χρησιμεύσει ως πλατφόρμα επαλήθευσης ότι τα φαρμακεία ή άλλα εγγεγραμμένα μέρη – όπως οι χονδρέμποροι, οι αυτοεξυπηρετούμενοι (self-dispensing) ιατροί ή τα φαρμακεία των νοσοκομείων – θα το χρησιμοποιήσουν για να ελέγξουν την αυθεντικότητα ενός προϊόντος.
Οι κύριοι στόχοι ενός NMVS είναι:
• Η διατήρηση των σχετικών στοιχείων serialization των προϊόντων για την εθνική αγορά.
• Η λήψη αναθεωρημένων / νέων δεδομένων serialization των προϊόντων από το EU-Hub.
• Η εξυπηρέτηση ως πλατφόρμα επαλήθευσης για τα φαρμακεία ή άλλα εγγεγραμμένα μέρη, όπως οι χονδρέμποροι – φαρμακαποθήκες και τα νοσοκομεία, για να πιστοποιήσουν την αυθεντικότητα ενός προϊόντος.
• Η εξυπηρέτηση ως πλατφόρμα για τους χονδρεμπόρους – φαρμακαποθηκαρίους στην περίπτωση εφαρμογής από το κράτος μέλος του άρθρου 23 του κατ’εξουσιοδότηση  κανονισμού (ΕΕ) 2016/161, για να επισημαίνεται μια συσκευασία προϊόντος ως απενεργοποιημένη πριν την παραδώσει στον ασθενή.
• Εξυπηρέτηση ως πλατφόρμα για τους χονδρεμπόρους να χαρακτηρίζουν μια συσκευασία προϊόντος ως » απενεργοποιημένη » π.χ. «Εξάγονται εκτός ΕΕ

Στο πλαίσιο του κανονισμού για τα ψευδεπίγραφα (FMD), οι Κάτοχοι Αδείας Κυκλοφορίας (ΚΑΚ) καλούνται να χρηματοδοτήσουν τη ρύθμιση και τη λειτουργία του EMVS, συμπεριλαμβανομένων των επιμέρους NMVS. Κάθε ΚΑΚ που διαθέτει στο εμπόριο τουλάχιστον ένα προϊόν εντός εθνικής επικράτειας πρέπει να συνάπτει σύμβαση με το σχετικό NMVO. Αυτά τα κόστη είναι πιθανό να περιλαμβάνουν μια «one off» συνένωση (π.χ. εισιτήριο εισόδου) για κάθε περιοχή στην οποία ο ΚΑΚ είναι πρόθυμος να διαθέσει τα προϊόντα του και ένα συνεχές ετήσιο τέλος συνδρομής, το οποίο θα καλύψει τις λειτουργικές δαπάνες των NMVS . Επιπλέον, οι χονδρέμποροι και οι διανομείς αλυσίδας εφοδιασμού, π.χ. τελικοί χρήστες, θα πρέπει να συνδεθούν με τα σχετικά NMVS. Αυτό θα επιτρέψει την επαλήθευση από απόσταση και τον έλεγχο ταυτότητας των φαρμάκων εντός της επικράτειας του ΝΜVO.k1

Πηγή:EMVO European Medicines Verification System 2017

k3

Η δημιουργία και η διαχείριση του εθνικού συστήματος αποθετηρίου είναι ένας πάρα πολύ σημαντικός παράγοντας που θα πρέπει να εξασφαλίζεται από τους ΚΑΚ, δεδομένου ότι είναι υπεύθυνοι για τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά, καθώς και από τους παρασκευαστές των φαρμάκων που φέρουν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας, αφού εκείνοι αναλαμβάνουν το κόστος του συστήματος αποθετηρίων σύμφωνα με το κανονισμό. Ωστόσο, οι χονδρέμποροι και τα πρόσωπα που έχουν άδεια ή είναι εξουσιοδοτημένα να διαθέτουν φάρμακα στο κοινό θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στη δημιουργία και τη διαχείριση του συστήματος αποθετηρίων, αν το επιθυμούν, αφού η καθημερινή εργασία τους θα εξαρτάται από την ορθή λειτουργία αυτού του συστήματος. Επιπλέον, θα πρέπει να ζητηθεί η γνώμη των αρμόδιων εθνικών αρχών σχετικά με τη δημιουργία του συστήματος αποθετηρίων, δεδομένου ότι η έγκαιρη συμμετοχή τους θα ωφελήσει τις επακόλουθες δραστηριότητες εποπτείας.

Το αποθετήριο εμπεριέχει άμεσους  επιχειρηματικούς κινδύνους και κόστη. Υπάρχουν επίσης μερικές λεπτές ανησυχίες. Τι θα συμβεί αν το σύστημα αριθμού αποθετηρίων είναι αναξιόπιστο; Ο NMVO θα είναι υπεύθυνος για να τρέξει το σύστημα ελέγχου των δεδομένων στη χώρα μας. Υπάρχουν ήδη προ-εγκεκριμένοι πάροχοι τεχνολογίας που συναγωνίζονται για αυτή την δραστηριότητα και τους επόμενους μήνες αναμένεται η ολοκλήρωση της δημιουργίας της στις περισσότερες χώρες.

Ο αντίκτυπος για τους διανομείς και τους κατασκευαστές θα είναι σοβαρός εάν το εθνικό σύστημα εφαρμόζεται ελλειπώς, αργά, είναι επιρρεπές σε λάθη και είναι αργό ή δύσκολο να χρησιμοποιηθεί από τους φαρμακοποιούς. Αν υπάρχει μεγάλος αριθμός πακέτων-συσκευασιών που επιστρέφονται πίσω λόγω αστοχίας του συστήματος, τότε θα παρουσιαστεί μια σημαντική πρόσθετη επιβάρυνση του κόστους.

Επιπλέον άτομα και συστήματα θα χρειαστεί  να εργαστούν για να προσδιορίσουν εκ νέου τα δεδομένα ώστε τα προϊόντα να γίνουν εμπορεύσιμα και πάλι. Για τους κατασκευαστές οι οποίοι δεν θα έχουν aggregating κατά τη διάρκεια της παραγωγής, ακόμη και να πάρουν μια ολόκληρη, αρχική, χωρίς να έχει ανοιχτεί παλέτα ή περίπτωση αποστολέα που την επιστρέφει πίσω, θα σημάνει το σπάσιμο της συσκευασίας στο επίπεδο της μονάδας, τον έλεγχο των κωδικών, εκ νέου συσκευασία, κ.λπ.
Αυτό σημαίνει ότι η βιομηχανία θα πρέπει να εμπλακεί στενά με τη διαδικασία επιλογής του NMVO (είτε απευθείας, είτε μέσω του επαγγελματικού της συνδέσμου) στις χώρες στις οποίες δραστηριοποιείται. Στην πραγματικότητα λοιπόν το αποθετήριο αφορά όλους τους εμπλεκόμενους και για αυτό οι απαιτούμενες ενέργειες πρέπει να γίνουν έγκαιρα, ταυτόχρονα και συντονισμένα. Εάν αυτό δεν συμβεί τότε το κόστος θα είναι πολλαπλάσιο για όλους.

Οι ελληνικές φαρμακευτικές βιομηχανίες σε μια εξαιρετικά δύσκολη οικονομική συγκυρία , υπερβάλλοντας και ξεπερνώντας τις όποιες αντιξοότητες και δυσκολίες εγκατέστησε τον απαιτούμενο εξοπλισμό σε αρκετές  γραμμές παραγωγής προκειμένου να αντιμετωπίσει και αυτή την πρόκληση. Όμως δεν έχει ξεκινήσει καν η συζήτηση για την δημιουργία του NMVO εκτιμώντας ότι είναι αρκετά νωρίς σε σχέση με το 2021.

Αρκετές βιομηχανίες πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να εγγραφούν στον NMVO μιας άλλης χώρας προκειμένου να ξεπεράσουν την μη ύπαρξη του στην Ελλάδα. Αυτό όμως εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους τόσο λειτουργικούς όσο και οικονομικούς. Π.χ κάθε μια χώρα μπορεί να έχει άλλες απαιτήσεις για την περιεχομένη πληροφορία στο 2D-code ενώ ακόμα δεν έχει διευκρινιστεί εάν για να κυκλοφορήσει ένα φάρμακο με αυτή την παράπλευρη διαδικασία πρέπει να καταβάλει τέλη εισόδου σε κάθε έναν NMVO. Σχεδόν οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αναπτύξει το δικό τους NMVO.

Σε λίγους μήνες θα γίνει η δοκιμαστική λειτουργία του συστήματος πανευρωπαϊκά απούσης της Ελλάδος. Αυτό εγκυμονεί κινδύνους για τις αποφάσεις που θα ληφθούν από όλες τις υπόλοιπες συμμετέχουσες χώρες και την συμμόρφωση της  Ελλάδος μ’ αυτές κατά τη μεταγενέστερη λειτουργία του ελληνικού NMVO.

Είναι εμφανές λοιπόν ότι όχι μόνο απαιτείται από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία άμεσα όχι μόνο το διαβατήριο (serialization) αλλά και η σύσταση και λειτουργία του NMVO προκειμένου ν’ αξιοποιηθούν οι σημαντικές δυνατότητες και επενδύσεις της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας.

Serialisation: Σχέσεις CMOs και επωνύμων εταιρειών. Τι πρέπει να γίνει.

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Προκλήσεις και εμπόδια.

ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΤΗΣ

ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΗ Η ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΑ?

 

Φαρμακευτική δαπάνη: Ένας γρίφος ή μη χρήση της τεχνολογίας;

Φαρμακευτική δαπάνη: Ένας γρίφος ή μη χρήση της τεχνολογίας;

Η φαρμακευτική δαπάνη δεν αποτελούσε μέχρι την έλευση του μνημονίου κάτι το σημαντικό. Ήταν απλά ένα οικονομικό μέγεθος άνευ σημασίας παρόλο που ήταν αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ. Τα πρώτα χρόνια του μνημονίου παρέμεινε πάλι μάλλον άνευ σημασίας αφού δεν υπήρχε το clawback. Όταν αυτό ψηφίστηκε απέκτησε μια σχετική σημασία αφού πολλοί πίστευαν ότι ήταν μια ακόμα μη αληθινή υπόσχεση προς την τρόικα που δεν θα υλοποιείτο ποτέ. Μέχρι που άρχισε το clawback να εισπράττεται και να εφαρμόζεται και στα νοσοκομεία. Τότε απέκτησε πραγματική αξία, άνω τους ενός δισ. ευρώ ετησίως που έπρεπε όμως να καταβάλει η φαρμακοβιομηχανία!

Τώρα λοιπόν ψάχνουν άπαντες ποια είναι αυτή η φαρμακευτική δαπάνη, τι περιλαμβάνει , εάν είναι όλα τα φάρμακα, εάν είναι οι εκπτώσεις, εάν…, πολλά εάν. Κάθε εάν που δεν επαληθεύεται πρακτικά και δεν ισχύει νομικά, δεν εμπίπτει σε clawback! Καλή προσέγγιση αλλά προσκρούει στο κλειστό προϋπολογισμό τόσο του ΕΟΠΥΥ όσο και των νοσοκομείων.

Όταν κάποια εταιρεία δεν πληρώνει , τότε κάποια άλλη θα πληρώσει για αυτήν!

Διαρρέεται ότι θα δημιουργηθεί ενιαίο μητρώο φαρμάκων από  ΕΟΦ, ΕΟΠΥΥ, ΗΔΙΚΑ και την φαρμακευτική βιομηχανία για την μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης, τον αποτελεσματικότερο έλεγχο της κατανάλωσης φαρμάκων και την αντιστοίχιση των σκευασμάτων στη διεθνή κατάταξη ασθενειών ICD-10 (γιατί όχι ICD-11; )

Αυτά έπρεπε να γίνουν πιο έγκαιρα, τόσο για λόγους διαφάνειας όσο και για λόγους εξοικονόμησης πόρων.

Ένα χρόνο πριν διατυπωνόταν η ίδια ακριβώς επιθυμία για  ένα  σύστημα στο οποίο θα καταγραφόντουσαν όλα τα φάρμακα τα οποία προμηθεύεται κάθε νοσοκομείο, στη συνέχεια θα καταγραφόταν και κάθε φάρμακο το οποίο θα χορηγείτο σε κάθε ασθενή, σε κάθε κλινική και ότι ο έλεγχος δεν θα αφορούσε μόνο στις προμήθειες των φαρμάκων των νοσοκομείων, αλλά και στον έλεγχο της κατανάλωσης, προκειμένου να τεθούν οι περιορισμοί που θα οδηγούσαν στη μείωση της υπέρβασης της ενδονοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης. Και όπως είχα γράψει και τότε αυτά είχαν ξεκινήσει πιλοτικά να εφαρμόζονται από το 2014 από την ΕΠΥ με την συνδρομή του ΕΟΦ και οι σημερινοί «υποστηρικτές»  τους αντιδρούσαν έντονα.

Αναρωτιόμουν τότε τι είχε αλλάξει αφού αυτοί που πρότειναν τα παραπάνω σίγουρα γνώριζαν τι είχε προηγηθεί . Όλοι έπρεπε να αναγνωρίσουν ότι χάθηκαν 2 χρόνια και ότι η νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη είχε υπερβεί κάθε προϋπολογισμό και κάθε όριο.

Επίσης είχε γραφεί ότι για τις καταγραφές τόσο των προμηθειών, όσο και της κατανάλωσης των φαρμάκων «ανεβαίνουν» οι τόνοι, καθώς οι …μνηστήρες για το πόνημα, είναι πλέον τρεις: η ΗΔΙΚΑ που λειτουργεί την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, ο ΕΟΠΥΥ που διαθέτει την ΚΜΕΣ και ο ΕΟΦ που διαθέτει το σύστημα καταγραφής πωλήσεων των φαρμακευτικών εταιριών.

Για τους ΕΟΦ, ΕΟΠΥΥ και  ΗΔΙΚΑ είχα προτείνει να λειτουργούν συνεργατικά και όχι ανταγωνιστικά ,όπως αναγραφόταν τότε, και να μην κάνουν 3 φορές την ίδια εργασία σπαταλώντας ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. Φαίνεται εκ της συζητήσεως και του αποτελέσματος ότι τελικά δεν έγινε πάλι κάτι.

Όμως ο κάθε ένας οργανισμός συλλέγει διαφορετικά στοιχεία για «δική» του χρήση (συνολικές πωλήσεις φαρμάκων, πληρωμές εταιρειών, ασθενών,..).

Ο ΕΟΦ συλλέγει τα  δεδομένα συνολικά από την αγορά, από όλα τα φάρμακα (θετικής, αρνητικής λίστας , ΜΗΣΥΦΑ και ότι άλλο έχει ταινία γνησιότητας).

Ο ΕΟΠΥΥ συλλέγει δεδομένα μόνο από τα φάρμακα που αποζημιώνει με ακρίβεια στην οποία μπορεί να βασιστεί η επιβολή clawback και rebate μόνο όσον αφορά τον ίδιο.

Η παράλληλη επεξεργασία των στοιχείων κατανάλωσης του ΕΟΠΥΥ σε συνδυασμό με τις συνολικές πωλήσεις φαρμάκων από τον ΕΟΦ προκειμένου  να προσδιοριστεί πού κατευθύνεται ο κύριος όγκος των φαρμάκων και να εξαχθούν συμπεράσματα για τα επιδημιολογικά δεδομένα της χώρας δεν μπορεί να βοηθήσει ούτε στον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης ούτε σε επιδημιολογικά δεδομένα αφού πολύ μεγάλες κατηγορίες φαρμάκων δεν αποζημιώνονται αφού είναι είτε στην αρνητική λίστα είτε είναι ΜΗΣΥΦΑ.

Η πρόταση ότι «οι φαρμακευτικές θα καταθέσουν τα φύλλα οδηγιών των φαρμάκων τους, τα οποία περιλαμβάνουν τις ενδείξεις για τις οποίες έχει εγκριθεί το κάθε φάρμακο και  στη συνέχεια θα γίνει πιστοποίηση για την ορθότητα των πληροφοριών από τον ΕΟΦ  και τα στοιχεία που θα προκύψουν, θα τα επεξεργαστεί η υποεπιτροπή που έχει συγκροτηθεί και ασχολείται με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα, ώστε να ενταχθούν τα φάρμακα στις αντίστοιχες θεραπευτικές κατηγορίες και να «κλειδώσει» η εφαρμογή των πρωτοκόλλων στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση» ακούγεται λίγο παράξενη. Και αυτό γιατί ο ΕΟΦ εγκρίνει τα φύλλα οδηγιών και οι εταιρείες τα συμπεριλαμβάνουν στις συσκευασίες τους. Δεν γίνεται αντίστροφα!

Να επιταχυνθεί η διαδικασία έγκρισης της συμπλήρωσης  των ενδείξεων στα φύλλα οδηγιών των φαρμάκων ακούγεται καλύτερα αφού είναι μια υποχρέωση του οργανισμού προκειμένου να συνταγογραφούνται τα αναγκαία φάρμακα με την ένδειξη που έχουν, και όχι ως «εκτός ενδείξεων» , και να  καταστεί δυνατή η εφαρμογή των θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

Τέλος για τ ’ότι δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό το ύψος της δαπάνης των νοσοκομειακών φαρμάκων από τα νοσοκομεία τα ίδια, ούτε έχει γίνει ακόμη διαχωρισμός της φαρμακευτικής δαπάνης των αμιγώς νοσοκομειακών φαρμάκων και των νοσοκομειακών φαρμάκων για περιπατητικούς ασθενείς (φάρμακα του ν. 3816 κατηγορίας 1Α και 1Β, αντίστοιχα) η λύση είναι απλή και έχει επισημανθεί πέραν του ενός έτους όπως αναφέρθηκε παραπάνω.

Μόνο η  χρήση του barcode και η υποχρεωτική εφαρμογή του στα φάρμακα που διακινούνται στα νοσοκομεία μπορεί να επιλύσει το εύκολο αυτό πρόβλημα που κάποιοι το παρουσιάζουν ως δισεπίλυτο για προσωπικούς λόγους. Με την εισαγωγή του φαρμάκου στο νοσοκομείο, ο ΕΟΦ ακυρώνει το barcode (όπως και στα ιδιωτικά φαρμακεία) και καταχωρεί την πώληση στα νοσοκομεία [Δεν απαιτείται δηλαδή η καταχώρηση στο ευφυές σύστημα (Β.I) ή στις καταστάσεις του υπουργείου υγείας όποτε και εάν θελήσει η διοίκηση ή ο αρμόδιος υπάλληλος του νοσοκομείου].

Ο ΕΟΦ έχει την δυνατότητα να διακρίνει τα φάρμακα με βάση τον κατάλογο του Ν.3816/2010 (απόφαση ΦΕΚ 64/Β΄/16-01-2014) ο οποίος χωρίζεται σε δύο επιμέρους παραρτήματα: Σ ’αυτό που αφορά τα φαρμακευτικά σκευάσματα με ένδειξη για νοσοκομειακή χρήση μόνο και σ ’αυτό που αφορά σε σκευάσματα των οποίων η χρήση δύναται να ξεκινήσει στο νοσοκομείο και να συνεχιστεί εκτός νοσοκομείου. Εύκολα λοιπόν θα μπορούν να διακριθούν τα σκευάσματα που πρέπει να πληρωθούν από τις πιστώσεις του ΕΟΠΥΥ και από τα νοσοκομεία τα ίδια. Σήμερα ελάχιστα νοσοκομεία καταχωρούν διαφορετικά αυτές τις 2 κατηγορίες με αποτέλεσμα να υπάρχει μια σύγχυση για το ακριβές ποσό της φαρμακευτικής δαπάνης που έχουν πραγματοποιήσει και το clawback που πρέπει να επιστραφεί από τις εταιρείες.

Η φαρμακευτική δαπάνη είναι λοιπόν εύκολα υπολογίσιμη τόσο για τον ΕΟΠΥΥ όσο και για τα νοσοκομεία. Χωρίς επιτροπές, χωρίς την ύπαρξη μνημονίων!! Μόνο με την υπάρχουσα τεχνολογία!

Νοσοκομειακό Clawback: Η ώρα της αλήθειας

Διαφάνεια και clawback (cb):Η αναγκαία συνθήκη για την επίλυσή του

Clawback: Τι προβλέπεται για το 2018

REBATE-CLAWBACK-ΕΝΦΙΑ : Όταν τα παθήματα δεν γίνονται μαθήματα.

Προϋπολογισμός 2018:Η αλήθεια πάει μπροστά!

Clawback και γενόσημα: Το «κόστος» της ανάπτυξης και της διείσδυσης τους

Ανατιμολόγηση φαρμάκων και η επερχόμενη αύξηση του clawback

Clawback και αναξιοπιστία υπολογισμών και δεδομένων

CLAWBACK ΣΤΑ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ. ΜΕΧΡΙ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ;

CLAWBACK 2017: Τι να μην περιμένει κανείς….

CLAWBACK ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. ΤΙ (ΔΕΝ) ΙΣΧΥΕΙ.

CLAWBACK ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

CLAWBACK, ΛΗΞΙΠΡΟΘΕΣΜΑ ΧΡΕΗ ΚΑΙ BIG BANG!!

ΟΤΑΝ Η ΑΓΝΟΙΑ ΚΟΣΤΙΖΕΙ

ΕΚΑΠΥ και Προμήθειες στην Υγεία: Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να γίνει.

ΕΚΑΠΥ και Προμήθειες στην Υγεία: Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να γίνει.

Η σύσταση του ΕΚΑΠΥ με το Ν 4472/2017 είχε δημιουργήσει από νωρίς αρνητικά σχόλια όχι τόσο ως προς την ανάγκη διενέργειας , υλοποίησης κεντρικών διαγωνισμών και συλλογής πληροφοριών από τα αποτελέσματα αυτών όσο ως προς την δυνατότητα λειτουργίας  και αποτελεσματικότητας του.

Επίσης προβλέπεται να έχει μια σειρά αρμοδιοτήτων που περιγράφονται στο άρθρο 2 του νόμου. Δυστυχώς όμως αυτός είναι μια συρραφή αρμοδιοτήτων των φορέων που αντικαθιστά το ΕΚΑΠΥ χωρίς καμμία άλλη αξιολόγηση.

Ενώ έχουν περάσει 4 μήνες από την ψήφιση του νόμου μέχρι σήμερα δεν έχει ορισθεί η νέα διοίκηση με τη δικαιολογία ότι δεν βρίσκονται στην αγορά στελέχη που θα το στελεχώσουν λόγω της πρόβλεψης στο νόμο αυτά να είναι πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης.

Αν αυτή δεν είναι μια αιτιολόγηση για την καθυστέρηση της λειτουργίας του τότε αυτό καθίσταται άκρως επικίνδυνο και οδηγεί προς μια κατεύθυνση καθόλου νόμιμη. Δεν μπορεί να είναι κάποιος πρόεδρος-αντιπρόεδρος του ΕΚΑΠΥ και ταυτόχρονα να είναι νομικός με υποθέσεις εναντίον του οργανισμού του (μέχρι σήμερα ή να είναι στο μέλλον αφού θα εργάζεται σε ανάλογο γραφείο) ή να είναι προμηθευτής του συστήματος υγείας. Στην Ελλάδα αυτό συμβαίνει συχνά και καλό είναι να αποφεύγεται για να μην δημιουργούνται ούτε υπόνοιες για διαφθορά ούτε να οδηγούμεθα νομοτελειακά σε αυτή. Επίσης, το ΕΚΑΠΥ αντικαθιστά 2 νομικά πρόσωπα που είχαν σχεδόν διπλάσιο αριθμό μελών στο Διοικητικό Συμβούλιο, πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης. Παρ’ όλα αυτά τ’ αποτελέσματα που είχαν ήταν ελάχιστα, εως μηδενικά, σε σχέση με αυτά που προέβλεπε ο νόμος που διέπονταν και πολύ λιγότερα σε σχέση με  τις απαιτήσεις της οικονομίας, της κοινωνίας και του συστήματος υγείας.

Δυστυχώς τα στελέχη που γνωρίζουν από δημόσιες συμβάσεις στην Ελλάδα είναι ελάχιστα και σπάνια χρησιμοποιούνται. Απόδειξη είναι οι νόμοι 3918/2011 και 4281/2014 που δεν εφαρμόστηκαν σχεδόν καθόλου, δημιούργησαν πολλά προβλήματα και καθιέρωσαν τις παράνομες πρακτικές. Η αλήθεια όμως είναι ότι οι συντάκτες τους τοποθετήθηκαν πρόεδροι ή αντιπρόεδροι σε ανεξάρτητες αρχές , πανεπιστημιακού επιπέδου σχολές ή άλλους οργανισμούς ,όμως αυτοί οι νόμοι δεν ίσχυσαν ποτέ όσον αφορά τις προμήθειες. Η τοποθέτηση των συντακτών τους σε αυτές τις θέσεις ευθύνης δυσκόλεψε ακόμα περισσότερο την υλοποίηση των διαδικασιών προμηθειών όσο και την διαφάνεια και οδήγησε σε απευθείας αναθέσεις και κρούσματα διαφθοράς .

Ποτέ δεν δόθηκε η δέουσα προσοχή στα στελέχη του δημοσίου συστήματος υγείας που είχαν άμεση ή έμμεση σχέση με τις προμήθειες. Ακόμα και όσοι εκπαιδεύτηκαν είχαν ως εισηγητές αυτούς που δεν έχουν κάνει ούτε ένα δημόσιο διαγωνισμό , ακόμα και σήμερα, στα νοσοκομεία που διοικούν . Ο καθένας μπορεί εύκολα να βγάλει τα συμπεράσματα του για το παρελθόν , το παρόν και το μέλλον των προμηθειών στα δημόσια νοσοκομεία.

Μέχρι σήμερα (σχεδόν 20 μήνες μετά) οι τέσσερις διαγωνισμοί της ΕΠΥ 1-4/2014, βρίσκονται σε εξέλιξη και δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία όσον αφορά τον αριθμό των εταιρειών που συμμετείχαν, τον αριθμό των εταιρειών που πληρούσαν τα κριτήρια των όρων της διακήρυξης, τα οικονομικά αποτελέσματα μετά την ολοκλήρωση των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών και την εξοικονόμηση επί του προϋπολογισμού αλλά και τις επιδόσεις των αναδόχων όσων αφορά τις συμβατικές τους υποχρεώσεις μετά την σύναψη της συμφωνίας πλαίσιο.

Οι απαιτήσεις που περιγράφει ο Ν.4472/2017 για τη λειτουργία του ΕΚΑΠΥ είναι πάρα πολλές για το υπάρχον προσωπικό, αλλά και του επιπλέον που πιθανόν να απαιτείται, λόγω έλλειψης γνώσεων και εμπειρίας σε ένα μεγάλο ποσοστό αυτών. Τα προηγούμενα χρόνια λειτουργίας της ΕΠΥ «εγγυώνται» για το πραγματικά φτωχό αποτέλεσμα που αναμένεται.

Στο ΕΚΑΠΥ πέραν των νοσοκομείων προβλέπεται να εξυπηρετούνται και πολλοί άλλοι οργανισμοί μεταξύ αυτών και ο ΕΟΠΠΥ. Αν σε αυτά συμπεριληφθούν και τα φάρμακα μιλάμε για το 60-70% των προμηθειών που έχει ετησίως το σύστημα υγείας.

Αντιλαμβάνεται κανείς τον όγκο των απαιτήσεων από πλευράς πολιτείας, τον όγκο των πληροφοριών που πρέπει να συλλέγονται και τέλος τον όγκο διαχείρισης των logistics σε μια χώρα και ένα χώρο (υγείας) που ελάχιστοι πραγματικά γνωρίζουν.

Η ανάθεση στην ΕΠΥ με το ν.3580/2007 να διεξάγει συγκεντρωτικούς διαγωνισμούς βοήθησε μόνο τα νοσοκομεία τα οποία στις αποφάσεις των Διοικητικών Συμβουλίων τους υποστηρίζουν ότι η ΕΠΥ ανέλαβε να υλοποιήσει ένα διαγωνισμό, είναι σε εξέλιξη (έως και 6 χρόνια) και αυτά παρέτειναν με απευθείας αναθέσεις πολύ «ακριβές» συμβάσεις ονομάζοντάς τις «εξωσυμβατικές» και περιμένοντας την ολοκλήρωση του διαγωνισμού.

Απαιτείται να γίνει μια ανάλυση των πιο πολυδάπανων αναλωσίμων – υλικών και ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού για το σύστημα υγείας έτσι ώστε να ξεκινήσει από εκεί η συστηματική καταγραφή, η κωδικοποίηση βάσει διεθνών προτύπων (όχι αυτή η αυθαίρετη που υπάρχει σήμερα για να εξυπηρετεί συμφέροντα), οι πραγματικές καταναλώσεις, η σύνταξη ενιαίων τεχνικών προδιαγραφών (τ.π), οι διαγωνισμοί συμφωνίας-πλαίσιο, οι ηλεκτρονικοί κατάλογοι (e-catalogues)…

Δεν είναι δυνατό για είδη που χρησιμοποιούνται καθημερινά από τα νοσοκομεία, το ΠΕΔΥ και τους υπόλοιπους φορείς παροχής υγείας, να συντάσσει το καθένα ξεχωριστά δική του τ.π και να υπάρχουν 139 διαφορετικές τ.π. αλλά μόνο μία τιμή στο π.τ.

Η τ.π πρέπει να περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία και να μην έχει ασάφειες που να οδηγούν σε ενστάσεις και καθυστερήσεις (όπως γίνεται μέχρι σήμερα). Πρέπει να περιλαμβάνουν αυτά που αναγκαιούν στον ασθενή, στο νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό και όχι αυτά να ικανοποιούν τις ανάγκες των εισαγωγέων και των κατασκευαστών.

Πολλές χώρες που προμηθεύονται αναλώσιμα υλικά, υπηρεσίες αλλά και ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό το κάνουν μέσα από διαδικασίες που υπάρχουν και στη δική μας εθνική νομοθεσία αλλά δεν εφαρμόζονται. Π.χ. η καλύτερη επιλογή είναι η λύση των συμφωνιών-πλαίσιο και η  ανάπτυξη νέων ηλεκτρονικών τεχνικών αγορών, όπως είναι οι ηλεκτρονικοί κατάλογοι.

Οι ηλεκτρονικοί κατάλογοι συμβάλλουν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού και στον εξορθολογισμό των δημόσιων προμηθειών, ιδίως με την εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος.

Για να γίνει αυτό θα πρέπει να διασφαλιστεί η ιχνηλασιμότητα, η ίση μεταχείριση και η προβλεψιμότητα.  Εάν έχει συναφθεί συμφωνία-πλαίσιο με περισσότερους του ενός οικονομικούς φορείς μετά την υποβολή προσφορών υπό τη μορφή ηλεκτρονικών καταλόγων, οι αναθέτοντες φορείς θα μπορούν να ορίζουν ότι η προκήρυξη νέου διαγωνισμού για συγκεκριμένες συμβάσεις λαμβάνει χώρα βάσει ενημερωμένων καταλόγων. Σε αυτή την περίπτωση, οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να  χρησιμοποιούν μία από τις ακόλουθες μεθόδους:

α) να καλούν τους προσφέροντες να υποβάλουν εκ νέου τους ηλεκτρονικούς καταλόγους τους, προσαρμοσμένους στις απαιτήσεις της εν λόγω σύμβασης· ή

β) να ενημερώνουν τους προσφέροντες ότι σκοπεύουν να συλλέξουν από τους ηλεκτρονικούς καταλόγους που έχουν ήδη υποβληθεί τις πληροφορίες που απαιτούνται ώστε να καταρτίσουν προσφορές προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις της συγκεκριμένης σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι η χρήση της εν λόγω μεθόδου έχει επισημανθεί στα έγγραφα της προμήθειας για τη συμφωνία-πλαίσιο.

Αυτό εφαρμόζεται σε σκανδιναβικές χώρες αλλά και χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ιταλία. Με αυτόν τον τρόπο επιλύονται θέματα αποκλεισμού προμηθευτών σε τοπικό επίπεδο, συνεχών διαγωνιστικών διαδικασιών που καταπονούν τους εργαζόμενους και τους απασχολούν από την εργασία τους (γιατροί, νοσηλευτές, …..) και μειώνουν σημαντικά τη μικρή ή μεγάλη διαφθορά. Επίσης, σε επίπεδο ΥΠΕ θα μπορούσαν να γίνουν διαγωνισμοί ενισχύοντας την τοπική κοινωνία και οικονομία αλλά και τις ΜΜΕ όπως προβλέπεται στις ευρωπαϊκές οδηγίες 24 και 25 που αφορούν τις προμήθειες.

Όλα λοιπόν μπορούν να γίνουν και σύννομα και έγκαιρα, μη αποκλείοντας αξιόπιστους προμηθευτές και βοηθώντας πραγματικά και τις ΜΜΕ.

Αντίστοιχα υπάρχουν και σε άλλες χώρες. Αυτό μπορεί να μειώσει πάρα πολύ τις τιμές των υλικών και φαρμάκων που προμηθεύονται τα νοσοκομεία. Ενδεικτικά, νοσοκομείο και ΥΠΕ στην οποία υπάγεται αυτό, αγόρασαν φάρμακα την ίδια χρονική περίοδο με διαφορά τιμής μέχρι και 67% και μάλιστα από την ίδια εταιρεία. Μπορούν να αναφερθούν πολλά παρόμοια παραδείγματα αλλά καλύτερα είναι να αναφερθεί ότι τα νοσοκομεία δεν υλοποιούν διαγωνισμούς μέσα από το ΕΣΗΔΗΣ παρά μόνο σε ένα ποσοστό μικρότερο του 1%. Σε προϋπολογισμό δαπανών των νοσοκομείων που είναι σχεδόν 2 δισ. ευρώ για το 2017 (ΠΠΥΦΥ 2015) και ανοικτά προγράμματα ΠΠΥΦΥ συνολικά 5 ετών προϋπολογισμού περίπου 7 δισ. ευρώ, μόνο διαγωνισμοί προϋπολογισμού 58 εκατ. ευρώ συμβασιοποιήθηκαν από 1/1-10/7/2017, (2,9%). Είναι αξιοσημείωτο ότι από τα 139 νοσοκομεία μόνο τα 11 συνήψαν συμβάσεις μέσω του ΕΣΗΔΗΣ (το 8%). Επίσης απουσιάζουν μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας, της  Θεσσαλονίκης, της Λάρισας και της  Κρήτης τα οποία έχουν προϋπολογισμό (αλλά και ελλείματα) και δαπάνες εκατοντάδων εκατ. ευρώ.

Η παραπάνω μη κανονική διαδικασία που περιγράφεται οδηγεί σε αύξηση των ληξιπρόθεσμων, του clawback, του rebate , τιμών αυξημένων κατά 40% – 50%, προβλήματα με το Ελεγκτικό Συνέδριο και το κυριότερο έλλειψη υλικών όταν απαιτείται αλλά και κακής ποιότητας αφού στην πραγματικότητα ποτέ δεν ελέγχονται αφού είναι τμηματικές αγορές χωρίς καμία δυνατότητα εργαστηριακών ή άλλων εξετάσεων. Το ΕΚΑΠΥ έρχεται να παραλάβει αρχεία και μητρώα οργανισμών τα οποία δεν είχαν ποτέ καμία ευρωπαϊκή αποδοχή και είχαν προβλήματα «σύγκρουσης συμφερόντων» καθιστώντας τα ευάλωτα σε ελέγχους από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και οργανισμούς.

Δυστυχώς ακόμη και σήμερα όλοι μιλάνε για κωδικοποίηση η οποία δεν έχει καμία εφαρμογή και καμία αποδοχή σε άλλες χώρες (αν πραγματικά θέλει κάποιος να είναι σύμφωνος με τις ευρωπαϊκές οδηγίες και ταυτόχρονα να μπορεί να υλοποιήσει τους ηλεκτρονικούς φακέλους του ασθενούς, άμεσα και ανέξοδα. Παραδείγματα ακόμα και από την Τουρκία και την Σλοβενία είναι ενδεικτικά. Όλοι μιλάνε για την κωδικοποίηση του ΧΧΧ νοσοκομείου ή της Ψ ΥΠΕ, αποδεικνύοντας ότι αυτή δεν συμβαδίζει με διεθνή πρότυπα. Αυτές οι συχνές αλλαγές για τον τρόπο κωδικοποίησης έχει κουράσει το προσωπικό των νοσοκομείων, τις προμηθεύτριες και κατασκευάστριες εταιρίες και δεν έχουν κανένα λειτουργικό ή οικονομικό αποτέλεσμα. Όταν είναι σε εφαρμογή το UDI παγκοσμίως με το νέο κανονισμό για τα ιατροτεχνολογικά, και όχι μόνο, στην Ελλάδα εφαρμόζουμε πρωτόλυες κωδικοποιήσεις, ανθρώπων που με τη δική τους μικρή προσωπική εμπειρία προσπαθούσαν να βοηθηθούν με μια κωδικοποίηση και αυτοί οι ίδιοι και  ταυτόχρονα κάποιοι άλλοι χωρίς γνώση για την κωδικοποίηση προσπάθησαν να την επιβάλλουν σε όλα τα  νοσοκομεία.

Η πορεία υλοποίησης αυτής της κωδικοποίησης είναι γνωστή σε όλους και το αποτέλεσμα είναι φτωχό αλλά και τελικά πανάκριβο την εθνική οικονομία.

Κωδικοποιήσεις αποδεκτές από πολλά ευρωπαϊκά συστήματα υγείας προφέρθηκαν κατά καιρούς δωρεάν στην Ελλάδα όμως προτιμήθηκαν άλλες «προσωπικές». Η κωδικοποίηση της Ιταλίας για τα ιατροτεχνολογικά είναι η πιο σημαντική και η πιο αποδεκτή ακόμα και από το απαιτητικό αγγλικό σύστημα υγείας (NHS). Παρ’όλο που προτάθηκε εδώ και 2 ½ χρόνια ακόμα δεν έχει γίνει τίποτα. Ίσως να επιχειρηθεί και πάλι μια ενδιάμεση πανάκριβη λύση εξυπηρετώντας και πάλι κάποιους.

Στον τελευταίο διαγωνισμό για τα φάρμακα που προκήρυξε  η ΕΠΥ προβλεπόταν η δυνατότητα επιμερισμού της συνολικής ποσότητας των δραστικών ουσιών σύμφωνα με προσυμφωνημένο ποσοστό μεταξύ των αναδόχων εταιρειών, 50-30-20 (κάποιοι φρόντισαν να το νομοθετήσουν για να μην έχουν προβλήματα στο μέλλον). Ωστόσο θα πρέπει να αναφερθεί ότι έχει διατυπωθεί και επισήμως η άποψη ότι η μέθοδος του επιμερισμού της προκηρυχθείσας ποσότητας σε περισσότερους από έναν αναδόχους μπορεί να είναι επιθυμητή στο βαθμό που εξασφαλίζει επάρκεια στην προμήθεια των φαρμακευτικών και ιατροτεχνολογικων προϊόντων όμως δεν εξασφαλίζει τις καλύτερες δυνατές τιμές για την αναθέτουσα αρχή αφού αφήνει περιθώρια στους υποψήφιους αναδόχους να συνεννοηθούν εκ των προτέρων για τις προσφερόμενες τιμές με σκοπό όλοι τους να επωφεληθούν. Αυτό είχε επισημανθεί και σε σχετική γνωμοδότηση από την αρμόδια αρχή αλλά η ΕΠΥ προχώρησε με αυτό το βασικό όρο στη διακήρυξη.

Η λειτουργία του ΕΚΑΠΥ είναι σημαντική. Πρέπει να γίνει άμεσα μόνο με όσους πραγματικά ξέρουν , μακριά από αυτούς που αποκόμισαν μόνο προσωπικά οφέλη και όσους την βλέπουν σαν στάδιο ανέλιξης, προσωπικών φιλοδοξιών και εύκολου πλουτισμού.

Η επιλογή των προσώπων θα σηματοδοτήσει και την εύρυθμη λειτουργία του που θα πρέπει να έχει μέσο αντίκρισμα στα νοσοκομεία και τελικά στους ασθενείς και στους ασφαλισμένους.

Όχι άλλα λάθη, όχι άλλες φαραωνικές προσεγγίσεις, όχι άλλες τοποθετήσεις γνωστών αποτυχημένων ανθρώπων που όταν φύγουν όχι μόνο δεν θα αφήσουν ούτε  μια ολοκληρωμένη σύμβαση αλλά δεν θα αφήσουν ούτε τα στατιστικά στοιχεία που έπρεπε να υπάρχουν θεωρώντας ότι ακόμα και αυτά τους ανήκουν!!

Ε-Δημόσιες Συμβάσεις: Η Χαμένη Ευκαιρία

ΕΣΗΔΗΣ, (ηλεκτρονικές) προμήθειες και νοσοκομεία. Η «ακριβή» αλήθεια

ΚΟΙΝΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΥΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ. ΈΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ CASE STUDY ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΥ.

Μητρώο ιατροτεχνολογικών προϊόντων , ΕΟΠΥΥ και νέοι κανονισμοί

ΑΝΑΖΗΤΕΙΤΑΙ ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΣΥ

ΚΟΙΝΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΥΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ. ΈΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ CASE STUDY ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΥ.

Δικαιούμαι να ξέρω?

 

 

Διαφάνεια και clawback (cb):Η αναγκαία συνθήκη για την επίλυσή του

Διαφάνεια και clawback (cb):Η αναγκαία συνθήκη για την επίλυσή του

Σε πρόσφατη ημερίδα της Γενικής Γραμματείας για την καταπολέμηση της διαφθοράς για τον εσωτερικό έλεγχο και την πρόληψη της διαφθοράς,

ο κ.Jacques Roudière ανέφερε ότι τα τελευταία χρόνια, οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο έχουν αυξήσει τη διαθεσιμότητα των δεδομένων τους, δημιουργώντας ένα αυξανόμενο όγκο ανοιχτών δεδομένων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ελεύθερα, να τροποποιηθούν και να μοιραστούν από οποιονδήποτε για οποιονδήποτε σκοπό.

Τ’ ανοικτά δεδομένα, δεδομένα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ελεύθερα,  έχουν επίσης αναδειχθεί ως ένα σημαντικό δυνητικό μέσο για την καταπολέμηση της διαφθοράς με τη διευκόλυνση της αυξημένης διαφάνειας στις κυβερνητικές δραστηριότητες, τους προϋπολογισμούς και τις δαπάνες. Τα ανοικτά δεδομένα καθίστανται κρίσιμο συστατικό στις παρεμβάσεις λογοδοσίας. Το επιχείρημα είναι σαφές: όχι μόνο θα πρέπει να ανοίξουν τα δεδομένα, να μειωθεί η κακή διαχείριση και η λανθασμένη κατανομή των πόρων, αλλά και να διασφαλιστεί μια διαφανής και πιο υπεύθυνη ανταλλαγή μεταξύ κυβερνήσεων και πολιτών. Πράγματι, το δημόσιο συμφέρον για τον τερματισμό της διαφθοράς και η αναποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης δημιούργησε μια απαίτηση από τις κυβερνήσεις να ανοίξουν περισσότερα δεδομένα και να βελτιώσουν τη διαφάνεια των πληροφοριών.

Οι κυβερνήσεις υφίστανται πιέσεις για να διευκολύνουν την πρόσβαση του κοινού και την επίβλεψη του έργου τους, καθώς και για την παραγωγή πληροφοριών που είναι ευκολότερο να επεξεργασθούν και να συγκριθούν.

Όπως είπε ο ίδιος στο σύστημα υγείας της Γαλλίας για την παρακολούθηση της λήψης και της αυθεντικότητας ενός φαρμάκου υπάρχει ένα πληροφοριακό σύστημα στο οποίο είναι καταγεγραμμένοι όλοι οι εμπλεκόμενοι και ο  ασθενής έχει το δικαίωμα να ξέρει ποιοι ενεπλάκησαν στη διανομή του φαρμάκου που του χορηγήθηκε! Στην Ελλάδα δεν ανακοινώνονται πλέον επίσημα οι πωλήσεις των φαρμακευτικών εταιρειών ειδικότερα σήμερα που επιβάλλονται μια σειρά από επιβαρύνσεις σε αυτές αλλά και οι ασθενείς θέλουν πλέον να ξέρουν λεπτομερώς τα θέματα που τους αφορούν.

Ο ΕΟΠΥΥ ο οποίος λειτουργεί υποδειγματικά ως προς το σκέλος που αφορά την

υποχρέωση του ν’ αναρτά µηνιαίως τους πίνακες που αφορούν την πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού του ανά ΚΑΕ και τον απολογισμό του έτους (σύμφωνα µε την προσθήκη του άρθρου 10A στον Ν.3861/2010 (ΦΕΚ 112 Α/13/7/2010) “Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο «Πρόγραμμα Διαύγεια» και  του άρθρου 15 του Ν. 4305/2014 (ΦΕΚ 237/Α) «Ανοικτή διάθεση και περαιτέρω χρήση εγγράφων πληροφοριών και δεδομένων του δημοσίου τομέα ).Στην έκθεση απολογισμού για το 2016 εμφανίζεται να μην εχει εισπράξει όχι μόνο 760εκατ. € από οφειλόμενο  cb αλλά και 97εκατ.€ από rebate. Στις 31-12-2016 τα ληξιπρόθεσμα του ΕΟΠΥΥ στους παρόχους του ήταν  1.136 εκατ.€,

Μέχρι τον Αύγουστο του 2017 ο ΕΟΠΥΥ είχε ληξιπρόθεσμα 1.109 εκατ.€ μη έχοντας λάβει καμιά επιχορήγηση και έχοντας πραγματοποιήσει πληρωμές 748 εκατ.€

Πολλές επιχειρήσεις παροχής υγείας στους ισολογισμούς τους που δημοσιεύτηκαν εμφανίζουν αυξημένα κέρδη χωρίς να αναφέρουν υποχρεώσεις της χρονικής περιόδου των παρελθόντων ετών για την καταβολή του cb. Όταν προχωρούν οι συμφωνίες για εξαγορές, ο ενδελεχής έλεγχος αναδεικνύει τα προβλήματα αυτά με συνέπεια όχι μόνο την ακύρωση της συγκεκριμένης συμφωνίας αλλά και την γενικότερη μείωση της αξίας του κλάδου.

Σε πρόσφατα δημοσιεύματα αναγράφεται ότι οι ιδιωτικές κλινικές  το πρώτο εξάμηνο του 2017, παρά τις πιέσεις από τα rebate και cb, κατόρθωσαν να αυξήσουν  τον κύκλο εργασιών τους και τα λειτουργικά τους κέρδη ενώ κατάφεραν να παρουσιάσουν και συνολικά θετικά καθαρά αποτελέσματα παρ’ ότι οι κλινικές αυτές επιβαρύνθηκαν με νέα rebate και cb της τάξης των 37 εκατ. ευρώ ανεβάζοντας περαιτέρω το συνολικό λογαριασμό σε περίπου 360 εκατ. ευρώ από την έναρξη της εφαρμογής των μέτρων.

Το cb που προβλέπεται για τις ιδιωτικές κλινικές από τον ΕΟΠΥΥ για το 2017 είναι 207,8 εκατ.€ που μάλλον όμως φαίνεται να είναι μεγαλύτερο τελικά.

Απόρροια αυτών ήταν ότι οι διοικήσεις των ιδιωτικών κλινικών θεωρούν ότι  μέχρι στιγμής δεν μπορεί να οριστικοποιηθεί το ακριβές ποσό του rebate και cb που αντιστοιχεί σε κάθε κλινική λόγω:
1) της μη ολοκλήρωσης του ελέγχου και εκκαθάρισης των υποβολών των ιδιωτικών κλινικών για τα έτη 2014-2016,
2) της αδυναμίας να υπολογιστεί η ακριβής ποσοτικοποίηση του προϋπολογισμού και του cb που αντιστοιχεί σε κάθε κλινική καθώς ο ΕΟΠΥΥ δεν έχει γνωστοποιήσει όλα τα δεδομένα και παραμέτρους (κλάδου και κλινικών ξεχωριστά), που μπορούν να οδηγήσουν σε αξιόπιστο προσδιορισμό των αντίστοιχων ποσών και
3) της αδυναμίας ολοκλήρωσης της διαδικασίας ελέγχου και οριστικοποίησης των περικοπών rebate και cb για τα έτη 2014 και 2015.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την φαρμακοβιομηχανία, λόγω υπέρβασης του προβλεπόμενου προϋπολογισμού του cb.

Θεωρεί ότι είναι μία πατέντα που – σύμφωνα με τη φαρμακοβιομηχανία- επιχειρεί να καλύψει την αδράνεια του κράτους στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις.

«Ό,τι δεν μπορεί να πράξει για τον εξορθολογισμό των φαρμακευτικών δαπανών το δημόσιο το χρεώνει στις επιχειρήσεις και ισοφαρίζει τις δαπάνες που του ξεφεύγουν με πέναλτι που επιβάλλει στη φαρμακοβιομηχανία επί δικαίων και αδίκων» υποστηρίζουν πηγές της αγοράς.

Το cb και το rebate για την φαρμακοβιομηχανία θα ξεπεράσει τα 1.184,2 εκατ.€ για το 2017 σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ. Με τα ίδια στοιχεία  το cb στα νοσοκομειακά φάρμακα θα ξεπεράσει το 51,5%

Όμως το rebate και το cb ήταν εύκολα προσδιορίσιμα από το τέλος του 2016 όπως είχε γραφεί (εδώ) .

Κανείς δεν ήθελε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα έγκαιρα και ουσιαστικά  αλλά μόνο μέσα από την σύσταση πολυμελών επιτροπών για τη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης.

Επίσης, εντός των προσεχών ημερών, ο ΕΟΠΥΥ θα πρέπει να υπολογίσει ένα ακόμα cb, αυτό των ιατροτεχνολογικών προϊόντων και των συμπληρωμάτων διατροφής.

Δεν είναι ευκρινές σε ποιους ακριβώς θα επιβληθεί το cb.Και αυτό γιατί οι εισαγωγείς και οι διανομείς δεν έχουν το ίδιο περιθώριο κέρδους όπως επίσης για τα ίδια υλικά ανακοινώθηκαν πρόσφατα διαφορετικές ασφαλιστικές τιμές που διαφέρουν  μεταξύ τους εως και 30% και οι οποίες μειώθηκαν εντός του έτους μ’ ένα επιπλέον 20%. Είναι λοιπόν εμφανές ότι θα πρέπει αυτά να ανακοινωθούν στους παρόχους έγκαιρα, πριν την επιβολή του cb, προκειμένου αυτό να προχωρήσει ομαλά και χωρίς δικαστικές προσφυγές. Πολύπλοκο  εγχείρημα που φαίνεται ότι θα υλοποιηθεί με μεγάλη δυσκολία και ανάλογη καθυστέρηση.

Η επίκληση του εμπορικού απορρήτου για να μην  παρουσιάζονται δημόσια τα στοιχεία της φαρμακευτικής δαπάνης ανά θεραπευτική κατηγορία, προκειμένου να φανεί από πού προέρχεται το πρόβλημα, είναι εμφανές ότι δημιουργεί αρνητικά, μη αναστρέψιμα αποτελέσματα, και καλύπτει κατ΄αρχήν μια αποδεδειγμένη ανεπάρκεια.

Γιατί εάν ισχύει η παραπάνω δικαιολογία τότε η συλλογή στοιχείων από ιδιωτικές εταιρείες και όχι από επίσημες πηγές και οργανισμούς θα προκαλέσει την ενεργοποίηση των αρμοδίων οργάνων και θεσμών  για τη προστασία των προσωπικών δεδομένων των ασθενών και μάλιστα με το νέο ευρωπαϊκό κανονισμό 670-2016 ο οποίος είναι πάρα πολύ αυστηρός σε ότι αφορά την  καταστρατήγηση και την καταπάτηση τους από οργανισμούς και εταιρείες. Τα πρόστιμα είναι υψηλά και οι συνέπειες σημαντικές για τις εταιρείες που τα παραβιάζουν.

Τα τελευταία χρόνια η μείωση της αξίας αρκετών φαρμακοβιομηχανιών, κλινικών και άλλων επιχειρήσεων του χώρου της υγείας, είναι σημαντική. Αυτό τις αδικεί κατάφωρα αφού μπορούν και πρέπει να γίνει ο πυλώνας της ανάπτυξης και των επενδύσεων στην Ελλάδα.

Πρέπει να γνωρίζουν λοιπόν όλοι ποιο είναι το cb που θα επιβληθεί το 2017 και το 2018 και ποιος είναι ο μοναδικός τρόπος για να εισπραχθεί άμεσα και χωρίς προσφυγές στη δικαιοσύνη και άλλα όργανα εντός και εκτός Ελλάδος.

Είναι εμφανές από τα παραπάνω ότι η διαφάνεια , το rebate και το  cb πρέπει να συνυπάρχουν εάν το υπουργείο υγείας και ο ΕΟΠΥΥ επιθυμούν να τα εισπράξουν άμεσα, να μην δημιουργούν προβλήματα στις εταιρείες και θέλουν πραγματικά να βοηθήσουν στο τομέα της ανάπτυξης και των επενδύσεων.

Παρατίθεται η ακριβής διατύπωση του άρθρου 100 του ν.4172/2013 στην οποία προβλέπονται τα όρια δαπανών για τα έτη 2018-2019.

«7. Παρατείνεται η ισχύς των διατάξεων των παραγράφων 1 έως και 5 , από 1.1.2016 έως 31.12.2018, πλην της διατάξεως του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 2, της οποίας η ισχύς άρχεται από της δημοσιεύσεως του παρόντος νόμου. Η ισχύς της παραγράφου 6 άρχεται από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου. «Τα όρια δαπανών υγείας για το έτος 2016 είναι 1.402.000.000,00 ευρώ και για το έτος 2017 1.525.000.000,00 ευρώ. Για τα έτη 2018 και 2019 τα όρια δαπανών είναι 1.462.500.000,00 ευρώ και 1.402.000.000,00 ευρώ αντίστοιχα, δυνάμενα να ανέλθουν στο όριο των 1.525.000.000,00 ευρώ, εφόσον το κατ’ έτος ποσό των 62.500.000,00 ευρώ και 123.000.000,00 ευρώ αντίστοιχα καλύπτεται από ίδιους πόρους του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., οι οποίοι προηγουμένως οφείλεται να έχουν βεβαιωθεί, πλην των προβλεπομένων από τα εδάφια α’ έως γ’ της παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 3918/2011 (Α’ 31)

Clawback: Τι προβλέπεται για το 2018

REBATE-CLAWBACK-ΕΝΦΙΑ : Όταν τα παθήματα δεν γίνονται μαθήματα.

Προϋπολογισμός 2018:Η αλήθεια πάει μπροστά!

Clawback και γενόσημα: Το «κόστος» της ανάπτυξης και της διείσδυσης τους

Ανατιμολόγηση φαρμάκων και η επερχόμενη αύξηση του clawback

Clawback και αναξιοπιστία υπολογισμών και δεδομένωνCLAWBACK ΣΤΑ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ. ΜΕΧΡΙ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ;

CLAWBACK 2017: Τι να μην περιμένει κανείς….

Νοσοκομειακό Clawback: Η ώρα της αλήθειας

CLAWBACK ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. ΤΙ (ΔΕΝ) ΙΣΧΥΕΙ

CLAWBACK, ΛΗΞΙΠΡΟΘΕΣΜΑ ΧΡΕΗ ΚΑΙ BIG BANG